الروم

[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
روم (۱ بار)
. روم امپراطوری بزرگی بود که بر متصرفان وسیعی در آسیا و اروپا و آفریقا حکومت داشت و ایتالیا نیز قسمتی از آن محسوب می‏شد میان آنها و اهل فارس (ایرانیان) جنگهای بزرگی واقع شده است و مخصوصاً در نواحی رخ داد که به هزیمت رومیان تمام شد قرآن عظیم خبر داد که روم پس از مغلوب شدن در عرض از سه تا نه سال پیروز خواهد شد. ظاهر آن است که مراد از «الارض» در آیه حجاز و الف و لام برای عهد است و نیز «غلبهم» مصدر از برای مفعول و به معنی مغلوبیّت است معنی آیه چنین می‏شود: روم در نزدیکترین محل به حجاز مغلوب شد آنهاپس از مغلوب شدن در عرض سه تا نه سال غالب می‏شوند. یعضی احتمال داده‏اند ضمیر «غَلَبِهِمْ» به فارس راجع است یعنی روم پس از غلبه فارس پیروز می‏شوند (استفاده از المیزان) از آیه شریفه بدست می‏آید که علّتی درباره نزول آن بوده است از غلبه روم خبر بدهد در مجمع از زهری نقل شده کهخ مشرکین در مکّه به مسلمین می‏گفتند: روم اهل کتاب است فارس بر آنها غلبه کرد شما می‏گوئید چون کتاب بر شما نازل شده غلبه می‏کند ولی ما بر شما غالب خواهیم شد چنانکه فارس بر روم غلبه کرد آیه نازل شد که روم در آینده بر فارس پیروزخواهد گردید. المیزان از درّ منثور نقل می‏کند: مشرکان دوست داشتند که فارس بر روم غلبه کند چون فارس بت پرست بودند و مسلمانان دوست می‏داشتند که روم بر فارس پیروز گردد که آنهااهل کتاب بودند. این سخن را به ابوبکر گفتند ابوبکر آن را به حضرت رسول صلی اللّه علیه و اله و سلم گفت حضرت فرمود: رومیان به زودی غالب خواهند شد، خواهیم گفت که این سخن و نظیر آن قابل قبول نیست. در برهان از امام باقر علیه السلام نقل شده که فرمود: چون خدا بر پادشاه روم و فارس نامه نوشت شاه روم نامه آن حضرت را تعظیم کرد و بفرستاده‏اش احترام نمود ولی پادشاه فارس نامه آن حضرت را پاره کرد و به نماینده‏اش اهانت نمود و در آن موقع فارس و روم در جنگ بودند مسلمانان دوست می‏داشتند که رومیان غلبه کنند و به شاه روم امید بیشتر داشتند ولی غلبه نصیب فارس شد مسلمانان غمگین گشتند خدا آیه غلبت الروم را نازل فرمود... روایت سندش خوب نیست و ذیلش بسیار مشوّش است و در صورت قبول کردن باید آیه را مدنی دانست نه مکّی حال آنکه سوره مکّی است در سوره روم از مغلوب شدن روم سپس از غلبه آنها خبر رفته و در و فرموده و در آخر سوره درباره پیروزی دین به رسول خدا مژده می‏دهد که «فَاصْبِرْ اِنَّ وَعْدَاللّهِ حَقٌ» لذا باید گفت: خدا که وعده پیروزی روم را داده و آن را وعده بی تخلّف خوانده در صورت غلبه روم معلوم می‏شد که مسلمانان نیز بر مشرکین غلبه خواهند کرد و علت جمله «یَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ» همین است و گرنه روم اهل کتاب و غلبه آنها نسبت به یکدیگر ربطی به مسلمین نداشت. بلکه آیات می‏خواهند بگویند: همانطور که روم مغلوب در کمتر از ده سال غلبه خواهد یافت مسلمانان نیز که امروز مغلوب اند غالب خواهند شد.

💡 تپه قلات عین الروم مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد است و در شهرستان اشنویه، بخش مرکزی، دهستان دشت بیل، روستای عین الروم واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 وجوهى كه در معناى آيه: (يومئذ يفرح المؤ منون بنصر الله...) و ارتباط آنباقبل (غلبت الروم...) گفته شده است

💡 در جمله مورد بحث مضاف اليه آن دو منوى و مورد نظر است، و تقدير آن چنين است (للهالامر من قبل ان غلبت الروم و من بعد ان غلبت - امر به دست خدا استقبل از آنكه روم مغلوب شود، و بعد از آنكه غلبه كند)، يعنىقبل از آن و بعد از اين امر به دست او است، به هر چه بخواهد امر مى كند، پس هر كس رابخواهد يارى مى كند، و هر كس را نخواهد يارى نمى كند.

💡 در الدر المنثور است كه: احمد، ترمذى - وى حديث را حسن دانسته - نسائى، ابن منذر،ابن ابى حاتم، طبرانى - در كتاب تفسير كبير -، حاكم - وى حديث را صحيح شمرده- ابن مردويه، بيهقى، (در كتاب دلائل )، ضياء از ابن عباس روايت كرده اند كه درباره(الم غلبت الروم ) گفت: هم (غلبت ) و هم (غلبت ).

💡 شیخ گفت کی کلب الروم رسولی فرستاد بامیرالمؤمنین عمر رضی اللّه عنه، چون درآمدسرای اوطلب کرد چون در سرای او بیافت او را عجب آمد پرسید از حاضران، گفتند بگورستان رفته است. بر اثر او برفت. اورا دید در گورستان بمیان ریگ فروشده و بی‌خویشتن افتاده. پس رسول گفت حکم کردی و داددادی لاجرم ایمن و خوش نشستۀ و ملک ماحکم کرد و داد نکرد و پاسبان بر بام کرد و ایمن نخفت.