ابن یونس

ابن یونس. [ اِ ن ُ ن ُ] ( اِخ ) ابوالحسن علی بن ابی سعید عبدالرحمن بن احمدبن یونس بن عبدالاعلی الصدفی الیمنی المصری. منجم مشهور و صاحب زیج حاکمی معروف به زیج ابن یونس. ابن خلکان گوید این زیج زیجی بزرگ است و من آنرا در چهار مجلد دیدم و در آن بسط قول و عمل هر دو هست و از چیزی فروگذار نشده است و در همه زیجهای دگر مفصلتر از آن نیافتم و ابن یونس در آنجا گوید که آنرا به امر العزیز پدر الحاکم بامراﷲ صاحب مصر کرده است. ابن یونس مختص در علم نجوم و متصرف در دیگر دانشها و بارع در شعر بود و مردم مصر را در تقویم کواکب تنها اعتماد بر زیج او و زیج یحیی بن منصور است. او را پسری ناخلف بود که کتابها و جمیع تصنیفات او را بمن و رطل بفروخت. اورا شعر بسیار بوده است. وی به سال 399 هَ. ق. فجاءةً درگذشت. ابن یونس این قاعده که در مثلثات کروی بسیار بکار میرود کشف و اختراع کرد. جیب تمام ا. جیب تمام ب =12 جیب تمام ( ا + ب ) + جیب تمام ( ا - ب ) و چندین مسئله راجع به مدارات وقسی روی کره را بوسیله تصویر آنها بر سطح افق و سطح نصف النهار حل کرده است.

منجم مشهور و صاحب زیج حاکمی معروف به زیج ابن یونس

💡 در اواخر سده دهم و اوایل سده یازدهم میلادی، ابن یونس (ستاره‌شناس مصری) محاسبات مثلثاتی دقیق را انجام داد و اتحاد مثلثاتی زیر را به دست آورد:

💡 قطر این دریاوار ۴۲۰ کیلومتر است و در شمال آن دهانه بیرونی (به نام دانشمند ایرانی ابوریحان بیرونی)، در جنوب شرقی آن دهانه ابن یونس (به نام اخترشناس مصری) و در شمال باختری آن دهانه گُدارد (به نام دانشمند آمریکایی) قرار دارد.

💡 کتاب دیگری از زیج که در ذیل بنی موسی ذکر شده توسط ابن یونس ذکر شده است.

💡 دهانه‌ای در ماه به افتخار او ابن یونس نامگذاری شده است.

💡 بسیاری از منابع ادعا می‌کنند که ابن یونس، ستاره‌شناس مصری قرن دهم، از آونگ برای اندازه‌گیری زمان استفاده کرده است، اما منابع دیگر می‌گویند که این یک خطا بود که در سال ۱۶۸۴ توسط مورخ بریتانیایی ادوارد برنارد آغاز شد.