مرقیون

مرقیون. [ م َ ] ( اِخ ) رئیس فرقه ای از ثنویه که به نام او به مرقیونیه موسومند. ( از مفاتیح العلوم ). و رجوع به مرقیونیة شود.

فیلسوف و حکیم رومی ( روم شرقی ) متولد در ایالت صنوب ( شمال آسیای صغیر کنار دریای سیاه ) در حدود قرن پانزدهم قبل از میلاد افکارش چون مغایر مجامع مذهبی عصر خود بود مورد تکفیر و الحاد قرار گرفت مغذلک تا قرن نهم بعد از میلاد ( بالغ بر بیست قرن ) افکار و عقایدش طرفدارانی داشت که کم کم در عقاید و دین مانویان تحلیل رفت.

مَرقیون (ح ۱۰۰ـ۱۶۰م)(Marcion)
مؤسس فرقۀ مسیحیِ مرقیونیه. در سینوپ(در ترکیۀ کنونی) به دنیا آمد. پدرش احتمالاً اسقف شهر بود. در حدود ۱۴۰م به رمرفت. چند سالی بعد با کلیسای مسیحی مستقر اختلاف عقیده پیدا کرد، متهم به بدعت گذاری شد، و تکفیرش کردند. آن گاه فرقۀ مرقیونیه را، که سخت پیرو زهد و تجرّد بود، تأسیس کرد. این فرقه به سرعت رشد کرد تا از نظر قدرت در مقام دوم بعد از کلیسای اصلی قرار گرفت. مرقیونیه خود دارای کلیساها و سلسله مراتب اسقفی شد و آیین های غسل تعمید و عشای ربانی (بدون شراب) را برگزار می کرد. مرقیون عهد عتیقو تقریباً همۀ عهد جدیداز جمله روایاتش دربارۀ معاد جسمانی را بی اعتبار می دانست و تعالیمش مبتنی بر ۱۰ رسالۀ پولُس قدیسو روایت متفاوتی از انجیل لوقابود. اصول عقاید او شامل اعتقاد به قِدم عالم، که بعد هرموگنسحکیم یونانی آن را پروراند، و تعبیری ثنوی از ذات باری بود که خدا را به دو خدای عادل شریعت،که در عهد عتیق آفریدگار جهان بود، و خدای نیکوکار، قادر مطلقی که عیسی مسیح نمایانش ساخت، تقسیم می کرد. تفکر مرقیونی در غرب بالیدن گرفت و احتمالاً در حدود قرن ۴م جذب مانویت شد. آثاری از آن در شرق تا قرون میانه برجای ماند. مرقیونیه رقیب بزرگی برای کلیسای مستقر بود و با انتقاد شدید نویسندگان مسیحی ازجمله یوستینوس، ایرنایوسو ترتولیانوسروبه رو شد.

💡 دیگر قسمت‌های انجیل لوقا که در انجیل مرقیون نیامده‌اند عبارت اند از مثل سامری نیکوکار و مثل پسر ناخلف است. : ۱۷۰ 

💡 ۱. انجیل مرقیون از حذف بخش‌هایی از انجیل لوقا به دست آمده‌است (دیدگاه اکثریت).

💡 مرقیون سینوپی (ح. سال ۸۵ – حدود ۱۶۰) بنیانگذار جنبش مسیحی مرقیونیه است. بسیاری از محققان مرقیون را به عنوان مبدع اولین گردآوری رسمی کتاب‌های عهد جدید می‌شناسند. همچنین می‌دانیم که وی علاوه بر این انجیلی جدید هم تألیف کرد، یا انجیلی را که از قبل وجود داشت به رسمیت شناخت. این انجیل با نام اوانجیلیون، یا انجیل مرقیون شناخته می‌شود.

💡 انجیل مرقیون که پیروانش آن را انجیل خداوند یا صرفاً انجیل می‌خواندند، متنی بود که توسط آموزگار مسیحی قرن دوم، مرقیون سینوپی به جای انجیل‌های دیگر استفاده می‌شد. اکثر محققان موافقند که این انجیل نسخه‌ای تغییریافته از انجیل لوقا بوده‌است، اگرچه در مقابل چندین تئوری پیچیده برای تقدم مرقیون در سالهای اخیر ارائه شده‌است.

💡 فرضیه تقدم انجیل مرقیون یک راه حل ممکن برای مسئله انجیل‌های هم‌نوا است. این فرضیه ادعا می‌کند که اولین انجیل نوشته شده (یا جمع‌آوری‌شده) انجیل مرقیون بوده‌است و این انجیل منبع الهام برخی یا تمام اناجیل متعارف (متی، مرقس، لوقا و یوحنا) واقع شده‌است. یکی از حامیان اصلی این فرضیه در حال حاضر ماتیاس کلینگهارت است.