مکتب تفکیک

[ویکی شیعه] مکتب تفکیک یا مکتب مَعارفی خراسان، اندیشه ای است که میرزا مهدی اصفهانی در مشهد تأسیس کرد. این مکتب بر خالص سازی معارف دینی و جدایی آن از اندیشه های فلسفی و عرفانی بنا شده است. میرزا مهدی اصفهانی، محمود حلبی، محمدباقر ملکی میانجی، میرزا جواد تهرانی، حسنعلی مروارید، هاشم قزوینی، مجتبی قزوینی، جعفر سیدان و محمدرضا حکیمی از اندیشمندان این مکتب شناخته می شوند. کتاب ها و گفتگوهای فراوانی در رد و تأیید این اندیشه نگاشته و انجام شده است.
تفکیک در لغت به معنای جداسازی و خالص کردن است. مکتب تفکیک، مکتب جداسازیِ سه روش معرفتی یعنی قرآن، فلسفه و عرفان است. هدف این مکتب جداسازی و ناب سازی فکر و شناخت قرآنی از شناخت بشری و رهاندن آن از تأویلات و مزج با دیگر افکار است.
نخستین بار اصطلاح مکتب تفکیک را محمدرضا حکیمی در کیهان فرهنگی برای مکتب معارفی خراسان پیشنهاد داد و پس از آن این اصطلاح رواج یافت. این احتمال نیز مطرح است که این اصطلاح توسط دکتر توکل ابداع شده باشد. برخی با این اصطلاح برای مکتب معارف خراسان مخالفت کرده اند.

💡 کتاب الحیاة وی که یک دائرةالمعارف اسلامی است، از شهرت و اعتبار خاصی در جهان اسلام برخوردار است. وی از مُجَدِّدانِ مکتب معارفی خراسان، مشهور به مکتب تفکیک است که معتقد به جدایی دین از فلسفه و عرفان است.

💡 بارها علامه آشتیانی تفکیکیون(بزرگان مکتب تفکیک در مشهد)را به انحاء گوناگون به مناظره علمی پیرامون دفاع از فلسفه و عرفان و اسفار دعوت نموده است که اغلب بی جواب مانده است.

💡 حسن رمضانی از مدافعان فلسفه و عرفان اسلامی مرسوم در برابر منتقدان آن از جمله مکتب تفکیک (محمدرضا حکیمی) ابراز نظر کرده‌است. او با مخالفان فلسفه و تصوف اسلامی مانند میلانی مباحثه و مناظراتی داشته‌است.

💡 دکتر ابراهیمی دینانی در معرفی و نقد مکتب تفکیک در کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» می‌گوید:

💡 حوزهٔ علمیهٔ مشهد، مرکز حوزهٔ علمیهٔ خراسان است. حوزهٔ مشهد به پایبندی به مباحث قرآنی-روایی مشهور است و مکتب تفکیک نیز از این حوزه سر برآورده است. اولین دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی و منشأ ایجاد مطالعات تخصصی علوم قرآن و حدیث در ایران، از فضای همین شهر و تلاش‌های محققان حوزهٔ علمیه اش نشأت گرفت.

💡 او درخواست پناهندگی از دولت کانادا را ارائه کرده و دولت کانادا حضور وی را برای امنیت کانادا خطرناک دانسته و نیز تقاضای استرداد وی به ایران را مطرح کرد. عاملی هم‌اکنون در کانادا هم چنان به نگارش مدعیاتی پیرامون مهدویت به تاسی از مکتب تفکیک می‌پردازد.