مریوان

مریوان. [ م َ ری ] ( اِخ ) اصل آن ظاهراً «ماربن » است چه بدانجا مار فراوان است. ( یادداشت مرحوم دهخدا ). یکی از بخشهای شهرستان سنندج و مشخصات آن بشرح زیر است: از شمال و غرب به کشور عراق، از جنوب بخش رزآب ( اورامان )، از غرب به بخش مرکزی سنندج، از شمال و شرق به دهستان خور خوره از بخش بانه شهرستان سقز. هوای بخش نسبت به پستی و بلندی متغیر است بدین ترتیب که هوای نقاط مرتفع کوهستانی سردسیر سالم و قسمت کنار دریاچه زریوار سردو معتدل مرطوب و کنار رودخانه ها سرد و معتدل است.
ارتفاعات: کوههای بخش مریوان از شعب و یال های کوه مرتفع چهل چشمه گلباغی است و بشرح زیر در این بخش مشاهده می شود: کوه هزار مِرگه بلندترین کوه بخش مریوان در شمال خاور بخش واقع و ارتفاع آن از سطح دریا 2707 متر است. از این کوه که یکی از شعب کوه چهل چشمه است سه شعبه اصلی و یال های متعددی بشرح زیر منشعب می گردد: 1- به طرف باختر، این شعبه معروف به سلسله پشت شهیدان است. بخش مریوان در جنوب و دره شیلر کشور عراق در شمال آن واقع و خط الرأس آن مرز ایران و عراق محسوب میگردد، قلل این سلسله به نام شاخ برانه، برده شره، هزار ماله، مارو، نامیده میشود. بلندترین قله آن برده شره است. با ارتفاع 2491 متر. 2- شعبه شمال غربی: این رشته تقریباً موازی با شعبه اول در شمال دره شیلر کشیده شده و خط الرأس آن نیز مرز ایران و عراق محسوب می شود. بخش بانه در دره و دامنه های شمالی آن واقع و شرح آن در بخش بانه داده شده است.3- شعبه جنوب شرقی: این رشته همه جابین بخش مریوان و بخش دیواندره واقع شده قسمتی از قراء دهستان سرشیو این بخش در دره های جنوبی این سلسله قرار گرفته اند.4- از دو شعبه اول و سوم مشروحه بالا یال های متعددو شعب کوچکی به طرف جنوب و باختر منشعب تا بخش رزاب ادامه داشته بالاخره به رودخانه سیروان منتهی می گردند. قلل مرتفع کوههای مذکور در این بخش عبارتند از: قله سلطان احمد در شمال غربی آبادی قطوند به ارتفاع 2652 متر. قله در شمال گردنه گاران 2463 متر قله کوه پیرالیاس جنوب گردنه گاران 2597 متر. دامنه و سینه کوههای بخش مریوان خاکی و پوشیده از جنگل تنک. شیب دره ها نسبةً تند، راههای آن محدود در قسمت های علیا صعب العبور است. جلگه و دشت: 1- در غرب بخش طرفین رودخانه قزلجه بعرض 2 الی 3 کیلومتر. 2- اطراف دریاچه زریوار بعرض یک کیلومتر. 3- جنوب و غرب دژ شاهپور بعرض 2 و طول 8 کیلومتر. 4- جنوب غربی دریاچه بین آبادی در زیان - نی - دژ شاهپور بعرض 2 الی 3 و طول 8 کیلومتر دشت حاصل خیز مسطحی وجود دارد در صورتی که به این دشتها توجه شود محصول عمده ای برداشته خواهد شد. آبادیهائی که از این دشتها استفاده زراعی مینمایند عموماً در دامنه ارتفاعات مجاور واقع شده است و دریاچه زریوار در مرکز آن قرار گرفته است. رودخانه های مهم آن بخش به شرح زیر است:

ماربن که مار فراوان دارد

💡 جاده ۱۵، جاده‌ای در کردستان ایران است که کرمانشاه را به پاوه، مریوان و سقز متصل می‌کند. قسمت‌هایی از جادهٔ مریوان-سقز آسفالت نشده‌است ولی در حال ساخت است.

💡 دریاچه زریوار یا زریبار (در زبان کردی) در شهرستان مریوان، از جمله نقاط گردشگری استان کردستان است. شهرستان مریوان در فاصله ۱۲۵ کیلومتری شمال غربی سنندج واقع شده‌است. دریاچه زریوار، پرندگان مهاجر و بومی و محیط زیست باتلاقی منحصر به فرد آن و همچنین جنگل‌های اطراف، این منطقه را به یکی از نقاط محبوب و پربازدید برای گردشگران تبدیل کرده‌است.

💡 رادیو مریوان تا ۱۳۶۲ با همان یک ساعت برنامه به فعالیت خود ادامه داد و در همان سال با بمباران شدید مریوان توسط نیروهای عراق و تخلیه شهر، فعالیت این رادیو به حالت تعلیق درآمده و ایستگاه‌های رادیویی تنها به رله برنامه‌های رادیو ایران می‌پرداختند. از سال ۱۳۸۶ برنامه‌های این رادیو از سر گرفته شد.

💡 تپه ترخان آباد مریوان مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در مریوان، محله ترخان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۴ تیر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 رادیو و تلویزیون ملی ایران فعالیت رسمی رادیو مریوان را در سال ۱۳۵۲ با هدف پوشش مناطق کردنشین ایران و عراق، با نصب چهار دستگاه فرستنده ده کیلوواتی به‌صورت برون‌مرزی آغاز کرد. با توجه به اینکه بیشتر مناطق تحت‌پوشش یعنی مریوان، پاوه، حلبچه و… به زبان هورامی تکلم می‌کردند، برنامه‌ها عمدتاً به این زبان تولید و پخش می‌شد.