کریم خان

کریم خان. [ ک َ ] ( اِخ ) زند. رجوع به کریم... شود.
کریم خان. [ ک َ ] ( اِخ ) حاج محمدکریم خان کرمانی، ابن ابراهیم خان قاجار کرمانی. از علمای نامی اواخر قرن سیزدهم هجری و از تلامذه سید کاظم رشتی بود و آنچه از بعضی مسموع افتاد درس شیخ احمد احسائی را نیز دید. وی رئیس و سرسلسله یک فرقه از طایفه شیخیه می باشد که به حاج کریم خانی معروفند. حاج محمد کریم خان از کبرای علما معدود و در جمیع فنون عقلیه و نقلیه دعوی استادی می نمود. از جماعت بعد از سیدکاظم رشتی گروهی بر وی گرویدند و او را رکن چهارم از ارکان اصول عقاید خویش گرفتند. سید محمدعلی باب در کتاب بیان در شأنش گفته ان الکریم کان فی الکرمان کریما. وی در زمان ناصرالدین شاه رساله ای در رد باب نگاشت که به طبع رسیده است. وفاتش در سال 1288 هَ.ق. در کرمان اتفاق افتاد. از تألیفات اوست: ارشادالعوام در عقاید به فارسی که به چاپ رسیده است، تقویم المعراج در رد ایراداتی که بر شیخیه کرده اند، جوامع العلاج در طب به عربی که میرزاحسن بن علی اکبر محیط کرمانی آن را به پارسی ترجمه نموده است، جهادیه به فارسی که در 1273هَ.ق. هنگامی که قشون انگلیس به بوشهر وارد شد برای تشویق مردم به جهاد نگاشته شده، دقایق العلاج در طب، رجوع الشیاطین، الفطرة السلیمة والطریقة المستقیمة، فصل الخطاب در حدیث. ( از ریحانة الادب ج 3 ص 360 ).

💡 مردم زردلان غالباً از ایل خزل و ایل بالاوند هستند که یکی از ایلات استان‌های کرمانشاه و ایلام است. مالکیت املاک هلیلان و زردلان توسط کریم خان زند به باله‌خان دوم داده شد. همچنین تیره‌هایی از ایلات کلهر، میدری، پیراحمدوند، آهنگر (آسنگر)، دراویش و به صورت پراکنده خانوارهایی از طایفه اولادقباد در این دهستان زندگی می‌کنند.

💡 در زمان کریم خان زند و پس از مرگ وی اختلاف‌های نعمتی‌ها و حیدری‌ها در شهر رخ می‌داد، از این رو گاهی اداره شهر به خانواده مرعشی که خانواده معروف و محترمی بودند سپرده می‌شد. در این دوران مجدداً تعمیر بند میزان انجام شده و آب به نهر داریون وارد شد. کتاب فائق البیان که به قلم یکی از سادات جزایری نوشته شده، داستان ساخت آن بند را شرح می‌دهد و از فراوانی کشت و سبزی و ارزانی میوه و شادی مردم سخن می‌گوید.

💡 بدین ترتیب که علی مردان خان در سمت وکیل‌الدوله، نایب‌السلطنه شاه جوان شد، کریم خان زند به فرماندهی کل سپاه و ابوالفتح خان نیز همچنان در منصب پیشین خود، حکومت اصفهان را در دست گرفت. آنان متعهد شدند که در کارها بدون مشورت یکدیگر اقدامی نکنند.

💡 در سال ۱۷۶۲ در میانه جنگ با کاظم خان قره داغی، پناه علی خان به کریم خان زند تسلیم شد که مشغول یکی کردن خانات گوناگون به زیر سلطه خود و همچنین محاصره ارومیه بود. پس از سقوط این شهر، کریم خان پناه علی خان را همراه دیگر اسیران به شیراز برد. وی پس از مدت کوتاهی در این شهر درگذشت و پسرش ابراهیم خلیل خان برای حکومت ولایت قره باغ به این منطقه برگردانده شد.