واژه «ناودیس» در زبان فارسی از نظر لغوی به معنای چیزی است که به شکل ناو یا کف کشتی باشد و از همین شباهت تصویری برای توصیف ساختاری خاص در طبیعت استفاده شده است. در کاربرد عمومی و قدیمی، این واژه به هر چیزی که حالت ناومانند یا فرورفته داشته باشد اطلاق میشده است و در توصیف اشکال مقعر نیز به کار رفته است. اما در علم زمینشناسی، «ناودیس» معنای دقیقتر و تخصصیتری پیدا کرده و به نوعی چینخوردگی در لایههای زمین گفته میشود که به صورت فرورفته یا مقعر شکل گرفته است. در این ساختار، لایههای سنگی به سمت داخل و مرکز چین متمایل میشوند و حالتی شبیه به یک دره یا گودی طولی ایجاد میکنند. از نظر علمی، این کلمه نقطه مقابل «تاقدیس» است که در آن لایهها به سمت بالا خمیده و برآمده میشوند. در تعریف تخصصی زمینشناسی، ناودیس به نوعی چینخوردگی در لایههای زمین گفته میشود که در بخش مرکزی آن، سنگهای با سن کمتر قرار گرفتهاند و همین ویژگی قرارگیری سنگهای جوانتر در هسته چین، یکی از مهمترین ملاکهای شناسایی و تفکیک آن از سایر ساختارهای زمینشناختی به شمار میآید. این ساختارها میتوانند شکلهای مختلفی مانند متقارن، نامتقارن، برگشته یا خوابیده داشته باشند که هر کدام بر اساس زاویه و جهت شیب لایهها طبقهبندی میشوند. در برخی موارد گستردهتر، مجموعهای از ناودیسها میتواند یک حوضه بزرگ زمینشناسی را تشکیل دهد که در همه جهات به سمت مرکز فرورفتگی دارد. این واژه از نظر ریشهای با مفهوم ناو یا کف کشتی مرتبط است، زیرا شکل ظاهری آن شباهت زیادی به یک سطح فرو رفته و قوسی دارد.
ناودیس
لغت نامه دهخدا
ناودیس. ( ص مرکب ) بشکل ناو. ناوسان. مانند ناو. || ( اِ مرکب ) ( اصطلاح زمین شناسی ) در اصطلاح زمین شناسی، چین خوردگیهای زمین که بشکل ناو است. ( لغات فرهنگستان ). چین های طبقات زمین را که فرورفته است ناودیس گویند. مقابل تاقدیس ( طاقدیس ) که چین خوردگی آن برآمده است.
فرهنگ معین
۱ - (ص مر. ) به شکل ناو. ۲ - (اِمر. ) چین خوردگی ناو شکل طبقات زمین.
فرهنگ عمید
۱. (زمین شناسی ) چین خوردگی های زمین که وسط آن ها فرو رفته است.
۲. [قدیمی] ناومانند، به شکل ناو.
فرهنگ فارسی
چین خوردگیهای زمین که بشکل ناواست
۱ - بشکل ناو(کشتی )مانندناو۲ - (اسم ) چین خوردگی بزرگ ومنحنی مقعرطبقات زمین
فرهنگستان زبان و ادب
{syncline} [زمین شناسی] چینی که معمولاً به سمت پایین تحدب دارد و سنگ های جوان تر در هستۀ آن قرار گرفته اند
دانشنامه عمومی
ناودیس ( به انگلیسی: Syncline ) به چاله یا طاق وارونه در یک چین خوردگی در طبقات سنگی گفته می شود و به معنی شیب به طرف یکدیگر است. ناودیس که واژه ای فارسی است برای فهم بیشتر به کلمهٔ ناو یا کف کشتی و ناو اشاره می کند و برای ساده فهمیدن آن دره ها و گودرفتگی های طولی را می توان نوعی ناودیس بیان کرد، چینی است که به طرف بالا مقعر است. به عبارت دیگر در ناودیس های ساده شیب دو پهلو به طرف یکدیگر می باشد. پهلوهای چین های ناودیس ممکن است در یک طرف شیب داشته، یا به صورت افقی، یا به طور عمود باشند. هر چند این تعریف عموماً صادق است ولی مواردی نیز وجود دارد که این تعریف پاسخگو نیست، به همین جهت ناودیس را به عنوان چینی که سنگهای جوانتر در مرکز آن قرار دارند، تعریف می کنند. ناودیس و طاقدیس متضاد یکدیگر در چین خوردگی ها اند.
ناودیس ( به انگلیسی: Syncline ) از لغت یونانی Syncline گرفته شده است.
به طور کلی همان طوری که در تعریف ناودیس ذکر شد، چینی که سنگ های جوان در مرکز آن قرار دارند، ناودیس نام دارد. با این وصف ناودیس ها را می توان از نظر شکل به انواع زیر تقسیم کرد که در این تقسیم بندی در تمامی موارد لایه ها از اطراف به سمت مرکز چین جوان تر می شوند.
• ناودیس متقارن: ناودیس متقارن، ناودیسی است که سطح محوری آن قائم است. به عبارت دیگر هر دو پهلو دارای شیب یکسان است.
• ناودیس نامتقارن: ناودیس نامتقارن، ناودیسی است که سطح محوری آن مایل است. شیب دو پهلو در دو جهت مخالف بوده و زاویه شیب دو پهلو متفاوت می باشد.
• ناودیس برگشته: در ناودیس برگشته، سطح محوری مایل است و هر دو پهلو در یک جهت شیب دارد و معمولاً دو پهلو دارای زوایای شیب متفاوت می باشد. در این ناودیس، پهلویی که بیش از ۹۰ درجه چرخیده است، برگشته و پهلویی که کمتر از ۹۰ درجه چرخیده است، نرمال می باشد.
• ناودیس خوابیده: ناودیس خوابیده، ناودیسی است که در آن سطح محوری معمولاً افقی است.
• ناودیس بادبزنی: ناودیس بادبزنی، ناودیسی است که هر دو پهلوی آن برگشته است و شیب پهلوها در جهت مخالف هم می باشد. در روی سطح زمین این ناودیس ممکن است که با تاقدیس، اشتباه گرفته شود ولی از روی سنگ های جوان تر که در مرکز قرار دارند، می توان این نوع ناودیس را از تاقدیس جدا کرد.
• حوضه: حوضه یک فرورفتگی ناودیسی است که داری جهت پلانج مشخص نیست و در تمام جهات به طرف مرکز حوضه پلانج دارد.
دانشنامه آزاد فارسی
ناوْدیس (syncline)
اصطلاحی در زمین شناسی، برای چین در سنگ های پوستۀ زمین. در ناودیس، لایهها یا طبقه ها به سمت داخلی شیب دارند و بنابراین، ساختمانی ناوه مانند را می سازند که درمیانۀ آن یک فرورفتگی (گذرگاه زین اسبی) وجود دارد. ساختمان متضاد آن را، که در آن، لایه ها به سمت بالا قوس دارند، طاقدیس می نامند.
ویکی واژه
به شکل ناو.
چین خوردگی ناو شکل طبقات زمین.
جمله سازی با ناودیس
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 تاقدیس بادبزنی، تاقدیسی است که هر پهلوی آن برگشتهاست. از این تاقدیسها شیب دوپهلو به سمت یکدیگر است و ممکن است که در سطح زمین با ناودیس اشتباه گرفته شود ولی از روی طبقات قدیمیتر که در مرکز چین قرار دارند از ناودیس تشخیص داده میشود.