مذهب امامیه

[ویکی فقه] اِمامیّه، عنوان یکی از مذاهب اسلامی که نقشی اساسی در شکل گیری فرهنگ و تمدن اسلامی ایفا کرده است.
شیعه امامیه که به اختصار در زبان عام، شیعه و در زبان فقها، امامیه هم خوانده می شود، امروزه مذهبی با ویژگی های مشخص است که بدان مذهب جعفری، یا اثناعشری نیز اطلاق می گردد.در تداول کنونی میان اصطلاحات یاد شده، عموماً تفاوتی ملحوظ نمی گردد و با آن ها همچون الفاظی مترادف برخورد می شود.در این میان، شیعه در کاربردی مطلق نزد امامیه، به شیعه امامیه راجع می گردد و در کاربردی وسیع تر شامل زیدیه و اسماعیلیه نیز می شود.
پیشینه
با دور شدن از سده حاضر و روی آوردن به نگرشی تاریخی، هر یک از این اصطلاحات معنایی ویژه می یابند و رابطه های عموم و خصوص میان آن ها، بسته به دوره های تاریخی متفاوت می شوند.اصطلاح امامیه نیز به نحوی اجتناب ناپذیر درگذر تاریخ دگرگونی می پذیرد و از همین رو، باید در برهه های مختلف تاریخی، اصطلاحی تعریف شده باشد.دست کم از اوایل سده ۲ق /۸م، این گروه مذهبی از سوی مخالفان با عنوان نکوهش آمیز «رافضه »، خوانده شده است و جالب آن است که گاه عالمان امامیه در صدد بوده اند تا تفسیری ستایش آمیز از این عنوان ارائه کنند. در بازگشت به تعبیر شیعه، باید گفت که در زبان عربی سده نخست هجری، شیعه در کاربرد مطلق به معنی گروهی از مردم و در صورت اضافه به معنی یاران و پیروان بوده است.آنچه منشأ پدید آمدن اصطلاح شیعه گردیده، کاربرد ترکیبی «شیعه علی » (ع ) در جریان های تاریخی - مذهبی سده نخست هجری بوده است؛ اما ظاهراً شکل مختصر شده این اصطلاح در همان سده نیز تداول داشته است. بدون وارد شدن در تفصیل مباحث کلامی، اجمالاً این نکته از دانسته های تاریخی است که گروهی از مسلمانان از صدر اسلام، در باب امامت مسلمین پس از پیامبر (ص )، حقی ویژه را برای امام علی (ع ) قائل بوده اند و همین گروه با عنوان شیعه علی (ع ) شناخته می شدند؛ چنانکه در گزارش های مربوط به جنگ صفین عنوان «شیعه » برای گروهی از خواص اصحاب امام علی (ع ) به کار رفته، و در گزارش جریان صلح امام حسن (ع ) در ۴۱ق، یکی از شروط صلح، آزار نرساندن معاویه به احدی از «شیعه علی » (ع ) بوده است.
وجه تمایز بین گروهای شیعی
در طول سده ۱ق، به روزگاری پیش از دوره امامت امامان باقر و صادق (ع ) که هنوز تعالیم امامیه به صورت مبسوط به شیعیان عرضه نگشته بود، به طور طبیعی نباید به جست و جوی گروهی خاص از عالمان شیعه، دست کم با عنوان مشخص امامیه پرداخت.آنچه در این سده به عنوان وجه تمایزی مهم میان گروه های شیعی می توان پیگیری کرد، دیدگاه آنان درباره منصوص بودن و مفترض الطاعه بودن امام بوده است.در حقیقت از سده ۲ق /۸م به بعد که در محافل شیعی نوعی تقابل میان امامیان و گروه های غیر امامی (روشن ترین نمونه آن اکثریت زیدیه ) وضع و کاربرد اصطلاح امامیه را ضروری ساخته است، گزینش این عنوان برای این جماعت از شیعه و انتساب آنان به « امام »، از آن رو بوده است که بر خلاف اکثریت زیدیه، این گروه ثبوت امامت را به «نص جلی » و با تعیین فرد فرد امامان به امر الهی دانسته اند.در کنار این ویژگی، باید به برخی خصوصیات دیگر از جمله مفترض الطاعه بودن و معصوم بودن امام، و نیز خالی نبودن زمین در هیچ زمانی از امام به عنوان باورهای اساسی این گروه یاد کرد.
← تاریخ افتراق
...

💡 کتاب تفسیر شریف لاهیجی، با گرایش به عرفان‌شناختی قطب الدین شریف لاهیجی و سپس با اتکا به روایات نگارش یافته‌است. نویسنده نگارش این کتاب را ارائه تفسیری ساده و مورد اعتماد در مذهب امامیه می‌داند، وی قصد داشته تا ترجمه‌ای کاربردی را از قرآن ارائه کند. این تفسیر به زبان فارسی نوشته شده‌است و در زمره تفاسیر شیعه به زبان فارسی است. آنچه مشهور است، این کتاب در هندوستان نگارش یافته‌است.

💡 ملک کیومرث پس از تسلط یافتن بر قلعه، توانست سرزمین‌های موروثی پادوسپانیان، رویان و رستمدار، را تحت کنترل خود درآورد. او در شیراز نذر کرده بود که اگر به قدرت بازگشت، مذهب امامیه را ترویج کند و به این خاطر در ۸۰۸ هجری، اهالی رستمدار را مجبور به پذیرش تشیع امامیه کرد. به جز روستای کدیر که با اهدای ۷۰۰ اسب، به مذهب تسنن باقی ماندند. شاهرخ، پسر و جانشین تیمور، پس از آن که جایگاه خود را تثبیت نمود، در سال ۸۰۹ هجری حکومت ملک کیومرث در رستمدار را به رسمیت شناخت. ملک کیومرث هم با این که در ابتدای امر با احتیاط از شورش‌هایی علیه منافع شاهرخ حمایت می‌کرد، پس از این که او فارس را تصرف کرد، تبعیت از دربار وی را پذیرفت.