نوروز عرب عنوانی است که در متون کهن موسیقی ایرانی به عنوان یکی از شعبات یا زیرمجموعههای مقام رهاوی معرفی شده است. بر اساس تعاریفی که در منابعی نظیر «غیاث اللغات» و «آنندراج» آمده، این اصطلاح به بخشی خاص از ساختار موسیقی دستگاهی اشاره دارد. این انتساب به رهاوی نشان میدهد که نوروز عرب از نظر فواصل و نتهای اصلی، با مقام رهاوی پیوند ساختاری عمیقی دارد. همچنین، در برخی منابع مانند «بهجت الروح» تأکید شده که نوروز عرب از اولین نغمات این شعبه محسوب شده و از نظر ساختار صوتی دارای دو «بانگ» است که مشخصه فنی آن را تبیین میکند.
علاوه بر تعریف ساختاری مبتنی بر رهاوی، در حوزه نغمات نیز جایگاه ویژهای دارد؛ چنانکه «فرهنگ فارسی معین» بیان میدارد، این نغمه در دستگاهها یا آوازهای «همایون» و «راستپنجگاه» مورد اجرا قرار میگیرد. این امر نشان میدهد که نوروز عرب نه تنها یک شاخه فرعی از رهاوی است، بلکه در دو دستگاه اصلی دیگر نیز قابلیت اجرا و ظهور دارد، که این امر گستره کاربرد آن را در موسیقی سنتی ایرانی افزایش میدهد. بسته به دستگاهی که در آن اجرا میشود، ممکن است لحن و حالت حسی متفاوتی را منتقل سازد، هرچند که ریشه اصلیاش در نتبندی رهاوی نهفته است.
