گنبد ازرق
«گنبد ازرق» ترکیبی وصفی در زبان فارسی است که از دو واژه «گنبد» و «ازرق» ساخته شده است. «گنبد» به معنی سقف گرد و بلند است و «ازرق» واژه‌ای عربی به معنی آبی‌رنگ می‌باشد. بنابراین در معنی ظاهری، «گنبد ازرق» یعنی گنبد آبی‌رنگ. اما در زبان ادبی و شعر فارسی، این ترکیب به صورت کنایه از آسمان به کار می‌رود. شاعران آسمان را به گنبدی بزرگ و آبی‌رنگ تشبیه کرده‌اند که بر فراز زمین قرار دارد. به همین دلیل از تعبیر «گنبد ازرق» برای اشاره به آسمان استفاده شده است. این تعبیر بیشتر در متون ادبی، شعرها و نوشته‌های کهن دیده می‌شود. در چنین متونی وقتی گفته می‌شود «زیر گنبد ازرق»، منظور زیر آسمان است. این ترکیب نشان‌دهنده زیبایی و گستردگی آسمان در نگاه شاعرانه است. بنابراین این ترکیب در اصل یک کنایه ادبی برای آسمان آبی و گسترده است.
لغت نامه دهخدا
گنبد ازرق. [ گُم ْ ب َ دِ اَ رَ ] ( ترکیب وصفی،اِ مرکب ) کنایه از آسمان است. ( برهان ):
این گنبد بیقرار ازرق
بربود ز من جمال و رونق.ناصرخسرو.
فرهنگ فارسی
کنایه از آسمان است
جمله سازی با گنبد ازرق
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 شب ز دردم، جمله دریا حق گذشت ناله ام از گنبد ازرق گذشت
💡 آفتاب گنبد ازرق شود کشتی هش چونک مستغرق شود
💡 آن ذات برون ز گنبد ازرق نیست ذاتی است مقید که بجز مطلق نیست
💡 ای مرغ طرب بالی بگشای و معلق زن پائی ز سر مستی بر گنبد ازرق زن
