«گنبد ازرق» ترکیبی وصفی در زبان فارسی است که از دو واژه «گنبد» و «ازرق» ساخته شده است. «گنبد» به معنی سقف گرد و بلند است و «ازرق» واژهای عربی به معنی آبیرنگ میباشد. بنابراین در معنی ظاهری، «گنبد ازرق» یعنی گنبد آبیرنگ. اما در زبان ادبی و شعر فارسی، این ترکیب به صورت کنایه از آسمان به کار میرود. شاعران آسمان را به گنبدی بزرگ و آبیرنگ تشبیه کردهاند که بر فراز زمین قرار دارد. به همین دلیل از تعبیر «گنبد ازرق» برای اشاره به آسمان استفاده شده است. این تعبیر بیشتر در متون ادبی، شعرها و نوشتههای کهن دیده میشود. در چنین متونی وقتی گفته میشود «زیر گنبد ازرق»، منظور زیر آسمان است. این ترکیب نشاندهنده زیبایی و گستردگی آسمان در نگاه شاعرانه است. بنابراین این ترکیب در اصل یک کنایه ادبی برای آسمان آبی و گسترده است.
گنبد ازرق
لغت نامه دهخدا
گنبد ازرق. [ گُم ْ ب َ دِ اَ رَ ] ( ترکیب وصفی،اِ مرکب ) کنایه از آسمان است. ( برهان ):
این گنبد بیقرار ازرق
بربود ز من جمال و رونق.ناصرخسرو.
فرهنگ فارسی
کنایه از آسمان است
جمله سازی با گنبد ازرق
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 شب ز دردم، جمله دریا حق گذشت ناله ام از گنبد ازرق گذشت
💡 آفتاب گنبد ازرق شود کشتی هش چونک مستغرق شود
💡 آن ذات برون ز گنبد ازرق نیست ذاتی است مقید که بجز مطلق نیست
💡 ای مرغ طرب بالی بگشای و معلق زن پائی ز سر مستی بر گنبد ازرق زن
