محمود فرشچیان (زاده ۴ بهمن ۱۳۰۸ در اصفهان - درگذشته ۹ اوت ۲۰۲۵ در نیوجرسی، ایالات متحده) یکی از برجستهترین نقاشان و استادان هنر ایرانی در قرن بیستم و بیستویکم بود، که بهعنوان استاد مینیاتور ایرانی شناخته میشد. فرشچیان هنر را از کودکی آغاز کرد و زیر نظر استادان نگارگری در اصفهان آموزش دید. او پس از فارغالتحصیلی از مدرسه هنرهای زیبأ اصفهان، برای آشنایی با هنر غرب به اروپا سفر کرد و با آثار استادان بزرگ نقاشی غربی آشنا شد؛ این تجربه بعدها در شکلگیری سبک هنری منحصر بهفرد او تأثیر گذاشت. او استاد و مدیر بخش هنرهای ملی در دانشگاه تهران و وزارت فرهنگ و هنر ایران بود و همچنین استاد هنر در دانشگاههای مختلف. فرشچیان بیش از پنج دهه آثار خود را در بیش از صد نمایشگاه انفرادی و گروهی در ایران، اروپا، آمریکا و آسیا به نمایش گذاشت و آثارش در مجموعههای عمومی و خصوصی در سراسر جهان حضور دارد. آثار فرشچیان تلفیقی از مینیاتور سنتی ایرانی با عناصر مدرن بود و او گاه از سبک خاصی که خود آن را Surnaturalism نامید بهره میبرد، که رنگهای زنده، حرکت پویا و ترکیب حساس و معنوی را در نقاشی ایرانی برجسته میکرد. او همچنین طراح زریها (حاجبهای تزئینی) حرم امام رضا (ع) در مشهد بود و برخی از معروفترین آثارش شامل تصویرسازیهای اشعار فارسی، داستانهای مذهبی و حماسی است. برای بزرگداشت او، موزه محمود فرشچیان در مجموعه فرهنگی - تاریخی سعدآباد تهران تأسیس شد که تعداد زیادی از آثار این استاد را بهطور دائمی به نمایش میگذارد.
محمود فرشچیان
دانشنامه آزاد فارسی
رجوع شود به: فرشچیان، محمود
دانشنامه اسلامی
[ویکی شیعه] شام غریبان (تابلو) محمود فرشچیان (زاده ۱۳۰۸ش)، نقاش و نگارگری که در عین توجه به مبانی سنتی نقاشی، سبکی نو دارد و به سبب آثاری که درباره برخی موضوعات شیعی پدید آورده، مشهور است. خارج کردن نقاشی از هنری وابسته به شعر و ادبیات و استقلال بخشیدن به آن، سه بعدی کردن نقاشی با نگاه به هنر غرب، و همچنین نگاه ویژه به بازسازی مفاهیم دینی و شیعی، از جمله شاخص های هنر و آثار اوست. خلق آثاری چون «تابلو عصر عاشورا» و «تابلو شام غریبان»،«تابلو ضامن آهو» و نیز طراحی و نظارت بر ساخت ضریح حرم امام رضا(ع) و ضریح امام حسین(ع)، از برجسته ترین کارهای هنری فرشچیان است. وی از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۳ش، ۱۵ اثر خود را به حرم امام رضا(ع) اهدا کرده است.
محمود فرشچیان، ۴ بهمن ۱۳۰۸ش در اصفهان متولد شد. پدر او غلامرضا فرشچیان، تاجر و تولیدکننده فرش بود و شیفتگی فرزندش به طراحی و نقاشی را دریافت و او را برای فراگرفتن نقاشی، به کارگاه دوست خود حاج میرزا آقا امامی اصفهانی (۱۲۶۰ - ۱۳۳۴ش) فرستاد. حاج میرزا آقا امامی احیاگر هنر سوخت معرق و چهره ای نامدار در هنر نگارگری است. فرشچیان در کارگاه میرزا آقا امامی با طرح ها و نقش های دوره تیموری و صفوی آشنا شد.
محمود فرشچیان در سال ۱۳۳۴ش با نیادخت قوامی ازدواج کرد و حاصل این ازدواج، سه فرزند است به نام های علی مراد، لیلا و فاطمه. علی مراد فرشچیان، پزشک، و لیلا فرشچیان، روانشناس است. فاطمه فرشچیان عضو سازمان مجاهدین خلق ایران بود و در جریان عملیات مرصاد به همراه همسرش ابوذر ورداسبی کشته شد.
جمله سازی با محمود فرشچیان
💡 آثار نقاشی هنرمندان نامی ایران و جهان که جزو آثار ماندگار و مشهور جهان هستند را شامل میشود از آثار هنرمندان نقاشی ایرانی میتوان به آثار استاد محمود فرشچیان با عنوان مینیاتور اشاره نمود.
💡 عصر عاشورا یکی از آثار نگارگری محمود فرشچیان است که در عاشورای سال ۱۳۵۵ به تصویر کشیده شدهاست. موضوع این اثر بازگشت اسب بیسوار حسین بن علی به سوی خیمهها در عصر عاشورا است. فرشچیان این اثر را با کیفیتترین در میان تولیدات خود میداند. این اثر در سال ۱۳۶۹ به موزه آستان قدس رضوی اهدا شد.
💡 برزو در سال ۱۳۸۵ به کمک پاول وینوگرادوف، فضانورد روسی کارتپستالهایی از مینیاتورهای محمود فرشچیان را به فضا ارسال کرد. همچنین در سال ۱۳۹۰ به همت او نخستین قرآن چاپ جمهوری اسلامی ایران توسط الکساندر کالری، فضانورد روس به ایستگاه فضایی بینالمللی برده شد.
💡 از جمله آثار تجسمیِ مرتبط با علی بن موسی الرّضا، نقاشی ضامن آهو اثر محمود فرشچیان است. فرشچیان نقاشی دیگری را با نام ضامن آهو ۲ طراحی، و در سال ۱۳۸۹ رونمایی و به موزهٔ آستان قدس اهدا کرد. از سال ۱۳۸۲، جشنوارهٔ فرهنگی هنری امام رضا هرساله برگزار میشود و علاقهمندان، آثار خود را جهت نمایش و معرفی به این جشنواره ارسال میکنند.
💡 مهمترین آثار هاکوبیان عبارتنداز: قلمزنی و کندهکاری تابلوی ظهر عاشورا اثر محمود فرشچیان و تابلوی دو کبوتر که اولی در موزه آستان قدس رضوی و دومی در موزه بانک مرکزی ایران نگهداری میشوند