قاضی عبدالجبار

قاضی عبدالجبار یکی از شخصیت‌های مهم و برجسته در تاریخ حقوق و قضاوت اسلامی به شمار می‌آید. او به عنوان یک فقیه و قاضی برجسته، نقش بسزایی در تبیین اصول و قواعد فقه اسلامی داشت و تلاش‌های او در این زمینه تأثیرات عمیقی بر نظام حقوقی و قضائی اسلامی بر جای گذاشت. قاضی عبدالجبار با استفاده از استدلال‌های منطقی و علمی، به بررسی مسائل پیچیده فقهی پرداخته و نظرات خود را با استناد به متون مقدس و منابع معتبر ارائه کرده است. او علاوه بر قضاوت، در زمینه تدریس و آموزش نیز فعال بود و بسیاری از شاگردانش تحت تأثیر دانش و بینش او قرار گرفتند. اهمیت کارهای او در عرصه فقه و قضاوت به حدی بود که هنوز هم آثار و نظراتش در میان فقها و حقوقدانان مطرح و مورد استناد قرار می‌گیرد. قاضی عبدالجبار نه تنها به عنوان یک قاضی منصف و عادل شناخته می‌شود، بلکه به عنوان یک متفکر توانمند در عرصه حقوق اسلامی نیز مورد احترام است. آثار و نوشته‌های او در واقع گنجینه‌ای از دانش و بینش فقهی است که می‌تواند راهگشای مسایل مختلف حقوقی در جوامع اسلامی باشد. به همین دلیل، نام قاضی عبدالجبار همواره در تاریخ حقوق اسلامی به عنوان نماد عدالت و دانش برجسته باقی خواهد ماند.

لغت نامه دهخدا

قاضی عبدالجبار. [ ع َ دُل ْ ج َب ْ با ] ( اِخ ) ابن احمدبن عبدالجباربن احمدبن خلیل همدانی اسدآبادی بغدادی شافعی معتزلی، مکنی به ابوالحسن. از فحول علمای عامه است که در زمان خود رئیس معتزله بوده و مصنفات بسیاری در مذاهب اعتزال و تمامی فنون دیگر که گویندبالغ بر چهارصدهزار ورق است بدو منسوب و اقوال مختلف او در کتابهای فریقین خصوص در کلام و اصول فقه منقول است و از اساتید سیدرضی و با یک واسطه از مشایخ روایت خطیب بغدادی میباشد. و مناظره او با شیخ مفید که در موضوع حدیث غدیر و اصحاب جمل وقوع یافته مشهور است. مراتب علم و فضل و کمال او مورد تصدیق و اذعان صاحب بن عباد بوده و به امر آن وزیر از بغداد به ری آمده و به وظائف تدریس قیام نموده و در تمامی بلاد ری قاضی القضاة بوده و در مجلس وزیر معظم با ابواسحاق اسفراینی اشعری ابراهیم بن محمد ملاقات کرده و موافق مذهب معتزله گفت: سبحان من تنزه عن الفحشاء، پس ابواسحاق نیز موافق مذهب اشعری گفت: سبحان من لایجری فی ملکه الا مایشاء. تألیفاتی دارد. او راست: 1- تنزیه القرآن عن المطاعن، این کتاب در قاهره چاپ شده است. 2- علم الکیمیاء. 3- العمد فی اصول الفقه. وی به سال 415 هَ. ق. یا اواخر 414 در ری وفات یافت. ( روضات ص 421 ) ( تاریخ بغداد ج 11 ص 113 ) ( ریحانة الادب ج 3 ص 270 ).

فرهنگ فارسی

ابن احمد بن عبدالجبار بن احمد بن خلیل همدانی اسد آبادی بغدادی شافعی معتزلی مکنی به ابوالحسن از فحول علمای عامه است.