یقطن بن عامر، که با نامهای دیگری همچون «یَطَنُ بنِ عامِر» نیز شناخته میشود، به عنوان نخستین فردی در تاریخ معرفی شده است که به زبان عربی سخن گفته است. بر پایهٔ گزارشهای تاریخی، وی از نوادگان سام بن نوح محسوب میشود و نسب او به ارفخشد و سپس به حضرت نوح میرسد. این جایگاه ویژه، نام او را به عنوان نقطهٔ آغازین تکلم به زبان عربی در سنتهای تاریخی و نسبشناسی عرب برجسته ساخته است.
در این زمینه، یاقوت حموی در کتاب معتبر «معجم البلدان» به نقل از هشام و پدرش مینویسد: «نخستین کسی که به عربی سخن گفت، یقطن بن عامر بن شالخ بن ارفخشد بن سام بن نوح بود». همچنین در ادامه اشاره میشود که یقطن با شخصیت دیگری به نام «قحطان» یکسان دانسته شده و نام او در واقع شکل معرّبشدهٔ قحطان است. این همانندی سبب شده تا پسر وی را «یعرب بن قحطان» بنامند که خود از اجداد مهم اقوام عرب جنوبی به شمار میرود.
این روایت تاریخی، علاوه بر اهمیت زبانی و فرهنگی، بیانگر تلاش مورخان و نسبشناسان برای ریشهیابی و تبیین خاستگاه زبان عربی و تقسیمبندی قبایل عرب است. بنابراین، یقطن بن عامر نه تنها به عنوان یک چهرهٔ اسطورهای-تاریخی، که به عنوان نماد آغاز تکلم به زبان عربی در حافظهٔ تمدنی جهان عرب جایگاه ویژهای دارد.
