پلورالیسم دینی

[ویکی فقه] تکثرگرایی دینی از مباحث فلسفه دین و به معنی اعتقاد به حقانیت یا نجات بخشی همه یا مجموعه ای از ادیان در عصر واحد می باشد.
تکثرگرایی یا آیین کثرت از مباحث فلسفه دین و به معنای پذیرش کثرت و نفی انحصار است.
ریشه
تکثرگرایی معادل فارسی واژه پلورالیسم (Pluralism) در زبان انگلیسی است که ترکیبی است از واژه پُلُو رال (PLu ral) به معنای جمع و کثرت و پسوند ایسم یا ایزم (Ism) که بر گرایش و طرز فکر دلالت دارد.
پیشینه
این واژه را نخستین بار «لوتسه» (Lotze) فیلسوف و منطق دان آلمانی در سال ۱۸۴۱ میلادی در کتاب « ما بعد الطبیعه » خود وارد فلسفه کرد.
محدوده بحث
...

💡 تنوع قرائت‌ها در بیست سال اخیر بانی نوعی ابهام در ادبیات پلورالیسم دینی در ایران شده‌است. البته کارهای موفقی هم ارائه شده‌است؛ یکی از دانشمندان جوان ایرانی به نام دکتر حسینی که رساله دکترایشان را با من گذرانده‌اند، به آراء و افکار جان هیک پرداخته‌اند که امروزه مورد بحث قرار گرفته‌است.

💡 امروزه از پلورالیسم دینی به معنای دیگری منظور می‌شود که با معنای اصلی متفاوت است، و آن اینکه حقیقت مطلق، نجات و رستگاری را منحصر در یک دین و مذهب و پیروی از یک شریعت و آئین ندانیم بلکه معتقد شویم که حقیقت مطلق، مشترک میان همه ادیان است و ادیان مذاهب، شریعت‌ها و آئین‌های مختلف، جلوه‌های گوناگون حق مطلق‌اند و در نتیجه همه ادیان و مذاهب، به نجات دست می‌یابند.

💡 در تاریخ ۳/۱۱/۸۳ ه‍.ش)، بنا به دعوت قبلی، پروفسور جان هیک، در جمع اعضای هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در تهران حضور یافت که علی‌اکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، طی بحثی فشرده به نقد اجمالی نظریهٔ پلورالیسم دینی پرداخت. سپس جان هیک ضمن پاسخ‌گویی به برخی نقدها، مقاله‌ای را با عنوان «پلورالیسم دینی و اسلام» قرائت کرد که در شمارهٔ ۳۷ فصلنامهٔ قبسات درج شده‌است.

💡 نحوه ورود سروش به پلورالیسم دینی متأثر از آموزه‌های عرفانی بود. وی تحت تأثیر مولانا و ابن عربی قرار داشت. صورت‌بندی وی از پلورالیسم دینی مبتنی بر دو رویکرد است. در رویکرد اول، دینداری را به سه سنخ تقسیم می‌کند: دینداری معیشت‌اندیش، دینداری معرفت اندیش و دینداری تجربت‌اندیش.