یسبحون

[ویکی الکتاب] معنی یُسَبِّحُونَ: تسبیح می گویند - از عیب و نقص بری می دانند
معنی فَلَکٍ: فلک -مدارات فضایی که هر یک از اجرام آسمانی در یکی از آن مدارها سیر میکنند (عبارت "کل فی فلک یسبحون " یعنی هر یک از خورشید و ماه و نجوم و کواکب دیگر در مسیر خاص به خود حرکت میکند و در فضا شناور است، همان طور که ماهی در آب شنا میکند )
ریشه کلمه:
سبح (۹۲ بار)
«یَسْبَحُونَ» از مادّه «سباحت» ـ که طبق نقل «راغب» در «مفردات» در اصل به معنای حرکت «سریع» در آب و هوا است ـ اشاره به حرکت سریع کرات آسمانی می کند، و آنها را تشبیه به موجودات عاقلی کرده است که، با سرعت به گردش خود ادامه می دهند، امروز، نیز این حقیقت ثابت شده که اجرام آسمانی با سرعتهای بسیار عجیب و گاه سرسام آوری، در مسیر خود حرکت دارند.و این که ذکر خدا و عبادت او را «تسبیح» می گویند، نیز از همین جا ناشی شده، چرا که آن هم یک نوع حرکت سریع در طریق اطاعت و عبادت پروردگار است.
شنا. اعمّ از آنکه در آب باشد یا در هوا. (راغب) ایضاً راغب سرعت را در آن قید کرده است. قسم به شناگران که به طرز مخصوصی شنا می‏کنند ظاهراً مراد ابرهاست که در هوا راه می‏روند.،. «کل» در دو آیه شاید راجع به تمام اجرام آسمانی باشد ولی ظاهرش آن است که مراد خورشید و ماه و شب و روز که همان نور و ظلمت اند در اطراف زمین پیوسته در حرکت اند و شنا می‏کنند. رجوع شود به «شمس» و «قمر». *. طبرسی در ذیل این ایه سبح را تقلّب و تلاش معنی کرده و گوید: به شناگر سابح گویند که در آب تلاش می‏مند کشاف نیز تصرّف و تلاش گفته است. به نظر می‏آید ما قبل درباره عبادت شب است یعنی شب را مخصوص عبادت خدا کن که روز تلاش بسیار خواهی داشت فراغت خاطر و عبادت عالی در شب میسّرتر است. یحی بن یعمر و ضحاک سبح را خاء خوانده‏اند و آن به معنی توسعه است یعنی در روز برای کارها وسعت بیشتری داری شب را مخصوص خدا کن. نا گفته نماند: راغب و اقرب تصریح دارند که معنای اوّلی سبح همان حرکت سریع در آب و هواست به سرعت کار و سیر اسب و غیره به طوراستعاره اطلاق می‏شود.

💡 یَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِی النَّارِ ظهرا لبطن حین یسبحون علیها.

💡 طواف خانه حق کرده کادمی و ملک یسبحون له ذوالجلال و الاکرام

💡 فلک الروح مجلس الاحرار فوقه یسبحون فی الانوار