واژه «سلحفات» یک واژه عربی است که در زبان فارسی نیز به کار رفته و به معنای «سنگپشت» یا «لاکپشت» میباشد و در اصل به نوعی جانور خزنده اشاره دارد که دارای لاکی سخت بر پشت خود است. این واژه مفرد بوده و جمع آن «سلاحف» است که برای اشاره به چندین لاکپشت به کار میرود. در متون کهن فارسی و عربی، «سلحفات» گاه در توصیفهای ادبی و تشبیهی نیز استفاده شده و به دلیل ویژگیهای خاص این حیوان، مانند زندگی در آب و خشکی یا داشتن لاک محافظ، بار معنایی نمادین نیز یافته است. این جانور بهعنوان موجودی که هم در آب و هم در خشکی زندگی میکند، در ادبیات بهعنوان نمادی از سازگاری و استقامت شناخته میشود. همچنین در برخی متون علمی قدیم، از این واژه برای اشاره به نوعی صورت فلکی نیز استفاده شده است که نشاندهنده گستردگی کاربرد آن در علوم سنتی است. در آثار ادبی شاعران بزرگی، «سلحفات» در قالب تشبیه و تصویرسازی به کار رفته و به غنای معنایی شعر افزوده است. از نظر لغوی، این واژه معادل «باقه» یا «کشف» نیز ذکر شده که از نامهای دیگر لاکپشت در متون قدیمی است. کاربرد این واژه در زبان امروز کمتر رایج است و بیشتر در متون کهن یا علمی دیده میشود. در نتیجه، «سلحفات» واژهای است که به یک حیوان مشخص یعنی لاکپشت اشاره دارد و در عین حال در ادبیات و علوم قدیم نیز کاربردهای گستردهتری داشته است.
سلحفات
لغت نامه دهخدا
سلحفات. [ س ُ ل َ ] ( ع اِ ) باخه. ( غیاث ) ( دهار ). کشف ماده. ج، سلاحف. ( مهذب الاسماء ) ( آنندراج ).سنگ پشت و لاک پشت و باخه. ( ناظم الاطباء ):
چون زبانی اندر آتش، چون سلحفات اندر آب
چون نمایم در بیابان چون بهایم در قرن.منوچهری.و زهره سلحفات را که اهل خراسان کشف گویند خاصیتی است در این باب. ( ذخیره خوارزمشاهی ).
در میان آب و آتش کاین سلاحست آن سمند
شیر مردان چون سلحفات و سمندر ساختند.خاقانی.|| ( اِخ ) نام صورت نهم از نوزده صورت شمالی فلکی قدما که عرب آن را نسر واقع نیز گوید و به یونانی نامش لورا ( جنگ ) است. ( مفاتیح العلوم ). ابوریحان در التفهیم به این معنی کشف آورده. ( التفهیم ص 92 ).
فرهنگ عمید
سنگ پشت، لاک پشت.
فرهنگ فارسی
سنگ پشت، لاک پشت، سلحفانیزمیگویند، سلاحف جمع
( اسم ) سنگ پشت لاکپشت جمع: سلاحف
کشف ماده. سلاحف جمع سنگ پشت و لاک پشت و باخه.
جمله سازی با سلحفات
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 در میان اب و آتش کاین سلاح است آن سمند شیر مردان چون سلحفات و سمندر ساختند