بیکند

بیکند. [ ک َ ] ( اِ ) زاغه. آغل. ( یادداشت مؤلف ).
بیکند. [ ب َ ک َ ] ( اِخ ) نام شهری است که در روایات قدیم بنای آن را به جمشید نسبت دهند و گویند که سالها پایتخت افراسیاب بود و به کنگ دژ یا کندژ مشهور است. و آن در پنج فرسخی بخارا و سر راهی که نزدیک «فربر» به جیحون میرسد قرار دارد واکنون هم موجود است. این شهر در قرن چهارم دارای قلعه ای بود که فقط یک دروازه داشت و در وسط شهر مسجدی بود مزین به سنگهای مرمر و محرابی زراندود و حومه آن بازار داشت که گویند به هزار میرسید. ( از ترجمه سرزمینهای خلافت شرقی ص 492 ). و نیز رجوع به تاریخ بخارای نرشخی ص 5، 21، 22 و حدود العالم، معجم البلدان، نزهةالقلوب ص 261، مراصدالاطلاع، الفهرست ابن الندیم، الجماهر ص 205، 157، فهرست حبیب السیر، مجمل التواریخ ص 309 و برهان و فرهنگهای فارسی شود:
منه دل در جهان کز بیخ برکند
جهان جم را که او آکند بیکند.ناصرخسرو.

شهر کوچکی است بین بخارا وجیحون که تا بخارا یک مرحله ( منزل ) فاصله دارد.
زاغه. آغل.

~ به معنای فارسی آن یک‌شهر، یک‌روستا ولی چرایی این عنوان در شاهنامه مشهود نیست.
~ را شاهنامه گاهی پیکند، و گاهی کندز نیز می‌نامند. این شهر با اینکه تورانی است ولی آتشکده و کتاب زندواُست در آنجا مرسوم بود.
~ احتمالا پایتخت توران بوده چون خاندان سلطنتی افراسیاب در آنجا ساکن بودند. سپهدار ترکان به بیکند بود..... بسی گرد او خویش و پیوند بود

💡 به جیحون رسیدیم و دشمن گذشت به بیکند بنشست بر ساده دشت

💡 محمّدبن محمّدبن الاشعث البیکندی گوید هر که اندر زهد سخن گوید و مردمانرا پند دهد و اندر مال ایشان طمع کند، خدای تعالی دوستی آخرت از دل وی بیرون کند.

💡 سپهدار ترکان به بیکند بود بسی گرد او خویش و پیوند بود

💡 کنون نام کندز به بیکند گشت زمانه پر از بند و ترفند گشت

💡 گر حاجب تو حمله برد بر لب جیحون ور چاوش تو خیمه زند بر در بیکند