تعذر

تعذر. [ ت َ ع َذْ ذُ ] ( ع مص ) استوار نگردیدن امر. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). استوار نگردیدن و مشکل و دشوار و تنگ شدن کار. ( از اقرب الموارد ). || ممتنع بودن و از این معنی است تعذر ابتداء به ساکن. ( از اقرب الموارد ): و رسیدن آن بر خواص و عوام تعذری ظاهری دارد. ( کلیله و دمنه ). || مدروس شدن رسم. ( تاج المصادر بیهقی ) ( از اقرب الموارد ). کهنه و محو شدن نشان سرای. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || سپس ماندن و درنگ کردن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). || آلوده شدن به عذرة. ( تاج المصادر بیهقی ) ( از اقرب الموارد )( از منتهی الارب ) ( از ناظم الاطباء ). || دشخوار شدن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( زوزنی ). دشوار شدن کار. ( منتهی الارب ) ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). || عذر خواستن. ( تاج المصادر بیهقی )( دهار ) ( از اقرب الموارد ). عذر و حجت آوردن. ( منتهی الارب ) ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). حجت آوردن برای نفس خود. ( از اقرب الموارد ):
اگر مطلب بدوزخ بردن ماست
تعذر چند باید آوریدن.ناصرخسرو.بفرما بی تعذر تا برندم
چرا باید ز چشم عمرو دیدن.ناصرخسرو.|| گریختن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). || بیزار شدن از گناه. ( از اقرب الموارد ).

(تَ عَ ذُّ ) [ ع. ] (مص ل. ) ۱ - دشوار شدن. ۲ - عذر آوردن، امتناع ورزیدن.

۱. دشوار شدن.
۲. عقب ماندن از کاری.
۳. امتناع ورزیدن.
۴. عذر آوردن.

دشوارشدن، عقب ماندن ازکاری، امتناع ورزیدن
۱ -( مصدر ) دشوارشدن دشوار یاب شدن. ۲ - عذر داشتنعذر آوردنامتناع ورزیدن. ۳- ( اسم ) دشوار یابی. ۴ -امتناع. جمع: تعذرات.

دشوار شدن.
عذر آوردن، امتناع ورزیدن.

💡 تکلفی نشود در مثل به حلم جبال تعذری نبود در سمر به جود بحار

💡 ای دو عالم زتو پر، روی ترا در جهتی وجه تعیین متعذر چو قفای گوهر

💡 گر کند پیروی جاه تو وهم متعذر شود بر او الحاق

💡 صبر از متعذر چه کنم گر نکنم گر خواهم و گر نخواهم از نرمهٔ گوش

💡 از شیخ سؤال کردند کی ای شیخ ماالفتوة؟ شیخ گفت: قال النبی صلی اللّه علیه ان ترضی لاخیک ما ترضی لنفسک. پس گفت حقّیقة الفتوة ان تعذر الخلق فیما هم فیه و من صحب الفتیان من غیر فتوة یفتضح سریعاً.