مفتح

مفتح. [ م ُ ف َت ْ ت ِ ] ( ع ص ) گشاینده. بازکننده. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ) ( ناظم الاطباء ):
ای بند مرا مفتح از تو
سودای مرا مفرح از تو.نظامی.و رجوع به تفتیح شود.
- مفتح الابواب. رجوع به مدخل مفتح الابواب در ردیف خودشود.
|| ( اصطلاح طب ) به اصطلاح طب، هر آنچه مجاری بسته شده را باز کند. ( ناظم الاطباء ). دوایی است که به حرکت درمی آورد به سوی بیرون ماده ای را که در داخل تجویف منافذ مانده باشد تا مجاری باز باشند و این قوی تر از جالی است، مانند فطراسالیون و این خاصیت بدان جهت است که آن یا لطیف و محلل است و یا لطیف و مقطعو یا لطیف و غسال. و هر حِرّیف و هر لطیف سیال مایل به حرارت و مایل به اعتدال و هر لطیف حامض مفتح است. ( از قانون ابوعلی سینا کتاب دوم ص 149 ). نزد پزشکان، دارویی است که بیرون می آورد از مجرای مسدود، ماده ای که بیرون آمدن آن متعذر و متعسر بوده هنگام فعل حرارت غریزی در مجری، مانند کرفس. ( کشاف اصطلاحات الفنون ). دوایی است که محرک ماده واقع در تجویف منافذ یادهانه های آن است به سوی بیرون، مانند نطرون. ( از بحرالجواهر ). تفتیح کننده سده. گشاینده سده. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). و رجوع به مخزن الادویه شود. || فاتح و گیرنده شهر. ( ناظم الاطباء ) ( از فرهنگ جانسون ).
مفتح. [ م ِ ت َ ] ( ع اِ ) کلید. ( دهار ) ( ترجمان القرآن ). کلید و هرچه بدان چیزی گشایند. مفتاح. ج، مفاتح. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( از اقرب الموارد ).
مفتح. [ م َ ت َ ] ( ع اِ ) خزینه. ( مهذب الاسماء ). خزانه و گنج و گنجینه. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ) ( از محیط المحیط ). کنز. ( المعرب جوالیقی ). ج، مفاتح. ( اقرب الموارد ).
مفتح. [ م ُ ف َت ْ ت َ ] ( ع ص ) گشاده. ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). || شهر گرفته شده. ( ناظم الاطباء ). || ( اِ ) قلمی ( شعبه ای ) از خط عربی که از قلم ثقیل نصف ممسک استخراج شده و در نوشتن امور مربوطبه دادخواهی به کار می رفته و مخرجش نیز همان است و از آن سه قلم استخراج شده است. و رجوع به الفهرست ابن الندیم چ مصر صص 17-18 و ترجمه فارسی آن ص 12 شود.
- مفتح نصف؛ قلمی ( شعبه ای ) از خط عربی است که مخرج آن نصف ثقیل است. و رجوع به الفهرست ابن الندیم چ مصر صص 17-18 و ترجمه فارسی آن ص 14 شود.

(مُ فَ تَّ ) [ ع. ] ۱ - (اِمف. ) گشوده شده، باز شده. ۲ - (اِ. ) قلمی (شعبه ای از خط عربی که از قلم ثقیل نصف ممسک استخراج شده و در نوشتن امور مربوط به دادخواهی به کار می رفته ).
(مِ تَ ) [ ع. ] (اِ. ) کلید. ج. مفاتیح.
(مُ فَ تِّ ) [ ع. ] (اِفا. ) گشاینده، بازکننده.

گشاینده، بازکننده.

کلید، مفاتح جمع، گشاینده، بازکننده
( اسم ) ۱ - بازکننده گشاینده. ۲ - گشاینده سدد و آن دوایی را نامند که بحرکت در آورد ماده ای را که داخل مجاری و منافذ و تجاویف اعضائ مانده باشد بسوی خارج تا آنکه مفتوح گردد مانند فراسیون ( مخزن الادویه )
گشاده یا شهر گرفته شده

قلمی (شعبه‌ای از خط عربی که از قلم ثقیل نصف ممسک استخراج شده و در نوشتن امور مربوط به دادخواهی به کار می‌رفته)
گشوده شده، باز شده.
گشاینده، بازکننده.
کلید.
مفاتیح.

💡 گشاده بر تو علی رغم خصم هر ساعت هزار در ز سعادت مفتح الابواب

💡 بنان تو گه بخشش مُقَسّمُ الارزاق نهان تو گه کوشش مفتح الابواب

💡 گفتا که یامفتح الابواب افتتح بر روی ما گشای دری را که او ببست