گوشمال

گوشمال. ( اِمص مرکب ) گوش تاب. فشار که به گوش دهند تا درد کند. ( یادداشت مؤلف ). || مجازاً تأدیب خصوصاً تأدیب استاد مر شاگرد را که گوش وی بمالد تا سرخ شود. ( ناظم الاطباء ). تنبیه. سیاست: و آن گوشمالها مرا امروز سود خواهند داشت. ( تاریخ بیهقی چ ادیب ص 26 ). برنایان را آموزگار ومؤدب، گوشمال زمانه و حوادث است. ( تاریخ بیهقی ).
صولت عز را جلالت تو
گوشمال زمانه دون باد.مسعودسعد ( دیوان ص 540 ).هرکه بر درگاه پادشاهان بی جریمه جفا دیده باشد... یا در گوشمال با ایشان [ یاران ] شریک بوده... ( کلیله و دمنه ).
هرکه در خدمت ندارد پیش تو قامت چو چنگ
یابد از دست زمانه همچو بربط گوشمال.عبدالواسع جبلی.از عتاب و گوشمال شاه منصف زهره نیست
باربد را فی المثل مالیدن گوش رباب.سوزنی.پیریش چنگ پشت کرد و ضعیف
چون بریشم ز گوشمال رباب.سوزنی.حکایت کرد کاختر در وبال است
ملک را با تو قصد گوشمال است.نظامی.چو بربط هر که او شادی پذیر است
ز درد گوشمالش ناگزیر است.نظامی.چو خون در تن ز عادت بیش گردد
سزای گوشمال نیش گردد.نظامی.نه هرکس سزاوار باشد به مال
یکی مال خواهد دگر گوشمال.سعدی ( بوستان ).نکونام را جاه و تشریف و مال
بیفزود و بدگوی را گوشمال.سعدی ( بوستان ).خلیفه... با ما چون کمان ناراست است اگر خداوند جاوید مدد دهد او را به گوشمال چون تیر راست گردانم. ( جامع التواریخ رشیدی ).
- گوشمال نمودن؛ نمودن که آهنگ آزار و ایذا دارد. نمودن که قصد سیاست و تنبیه دارد. گوشمال دادن:
چونان بنمای گوشمالش
تا باز رهد از او وبالش.
گر تو دراین راه خاک راه نگردی
خاک ترا زود گوشمال نماید.عطار.رجوع به گوشمال دادن و گوشمال کردن شود.

۱ - ( صفت ) آنکه گوش دیگری را بمالد و بپیچد. ۲ - فشاری که بگوش دهند تا درد کند برای تادیب و تنبیه. ۳ - ادب کردن سیاست تادیب: خلیفه... با ما چون کمان نادرست است اگر خداوند جاوید مدد دهد او را به گوشمال چون تیر راست گردانم.

💡 چندان که خط زیاده دهد گوشمال حسن صائب امیدواری من بیشتر شود

💡 تیغ تو را گوشمال خوار برآید بدست یاوکئی، گر قدم در حد سمنان نهاد

💡 بحری و هست گوهر تو مال و گوشمال ابری و هست قطره تو هیبت و هبات

💡 چون چشم نظر کند به جز تو جان را ز تو گوشمال خواهیم

💡 تو گوشمال خوردهٔ هجران چو بربطی مانند چنگ ناله برآور چو زیر زار