گمان بردن

گمان بردن. [ گ ُ ب ُ دَ ] ( مص مرکب ) پنداشتن. توهم. ( تاج المصادر بیهقی ) ( منتهی الارب ). ظن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( ترجمان القرآن ):
گمان برد کز بخت وارون برست
نشد بخت وارون از آن یک بدست.ابوشکور.نادان گمان بری و نه آگاهی
از تنبل و عزیمت و نیرنگش.طاهر فضل.فرستاد پاسخ هم اندر زمان
کت آمد به دست آنچه بردی گمان.فردوسی.گمانی چنان بردم ای شهریار
که دارد مگر آتش اندر کنار.فردوسی.نه آن ِ تو است ای برادردر او
هر آنچش گمان می بری کآن تراست.ناصرخسرو.ایدون گمان بری که گرفتستی
در بر به مهر خوب یکی دلبر.ناصرخسرو.هزاردستان با فاخته گمان بردند
که گشت باران درجام لاله باده ناب.مسعودسعد.بوزینگان... گمان بردند که آتش است. ( کلیله و دمنه ). و نباید که آنرا که صید خود گمان بردی در قید شوی. ( سندبادنامه ص 309 ). چون این حرکات نامضبوط و این هذیانات نامربوط از وی ظاهر گشت، گمان بردم که جنون بر دل وی مستولی شده است. ( سندبادنامه ص 76 ).
گمان برد کآبی گزاینده خورد
در او زهر و زهر اندر او کار کرد.نظامی.گمان بردم که طفلانند وز پیری سخن گفتم
مرا پیر خراباتی جوابی داد مردانه.سعدی ( بدایع ).تو خود را گمان برده ای پرخرد
انایی که پر شد دگر چون برد؟سعدی ( بوستان ).او گمان برده که من کردم چو او
فرق را کی داند آن استیزه رو.مولوی.

( ~. بُ دَ ) (مص ل. ) پنداشتن.

( مصدر ) ۱ - تصور کردن انگاشتن: چون این حرکات نامضبوط و این هذیانات نامربوط از وی ظاهر گشت گمان بردم که جنون بر دل وی مستولی شده است. ۲ - توهم کردن پنداشتن.

پنداشتن.

💡 از درت سنگی زدندم نیم شب سگ گمان بردند و آن من بوده ام

💡 هزار دستان با فاخته گمان بردند که گشت باران در جام لاله باده ناب

💡 گویند اردشیر پادشاهی آگاه بود، و چون ندیمان بامداد بیامدندی بگفتی که فلان کس چه خورده است و با فلان زن یا کنیز صحبت داشته است و هر چه کرده بودی بگفتی تا مردمان گمان بردندی که مگر از آسمان به وی فرشته ای آید و آگاهی دهد و محمود سبکتگین نیز از این قبیل بوده است.

💡 گمان بردند که اسبش سر کشید است ندانستند کو سر در کشید است

💡 تصوّف بجمله آداب است؛ که هر وقتی و مقامی و حالی را ادبی بود، که هر که ملازمت آداب اوقات کند به درجت مردان رسد و هرکه آداب ضایع کند او دور باشد از پندار به نزدیکی و مردود باشد از گمان بردن به قبول حق.