بدعت در زبان فارسی به معنای نوآوری یا ایجاد چیزی جدید است، اما در زمینههای دینی و مذهبی، به معنای ایجاد تغییرات یا نوآوریهایی در دین به کار میرود که بر اساس اصول و قواعد اصلی دین نیستند و بهطور کلی ناپسند یا غیرمجاز تلقی میشوند.
ریشه واژه:
این واژه از ریشه بدع گرفته شده است که به معنای ایجاد چیزی جدید و غیرموجود است. در زبان عربی، بدع به معنای نوآوری و اختراع به کار میرود، اما در زمینههای دینی، معنای منفیتری پیدا میکند.
کاربرد در دین:
در متون دینی، این اصطلاح به اقداماتی اشاره دارد که در دین بهعنوان ناپسند یا غیرمجاز شناخته میشوند. بهعنوان مثال، اضافه کردن مراسم، آداب یا اعتقادات جدید به دین که در قرآن یا سنت پیامبر (ص) وجود ندارد، بدعت نامیده میشود. این مفهوم بهویژه در اسلام اهمیت زیادی دارد و بسیاری از علمای دین بر پرهیز از آن تأکید میکنند.
انواع:
بدعتها میتوانند به دو دسته تقسیم شوند:
اعتقادی: تغییرات در اصول و باورهای دینی.
عملی: تغییرات در شیوههای عبادت و آداب دینی.
نقد:
در بسیاری از مذاهب و فرقهها، بدعت بهعنوان یک عمل ناپسند و خطرناک تلقی میشود که میتواند به انحراف از دین و اصول آن منجر شود. به همین دلیل، علمای دین معمولاً بر ضرورت پایبندی به اصول و سنتهای اصلی تأکید میکنند.
بدعت. [ ب ِ ع َ ] ( ع، اِ ) بدعة. چیز نوپیدا و بی سابقه. آیین نو. رسم تازه. ( فرهنگ فارسی معین )
(بِ عَ ) [ ع. بدعة ] ( اِ. ) نوآوری، به ویژه رسم یا آیین تازه ای که مورد پذیرش قرار نگرفته یا مخالف سنت پذیرفته شده باشد.
۱. چیز نوپیداشده که سابقه نداشته باشد.
۲. رسم و آیین نو.
۳. سنت تازه که برخلاف دستور دین جعل شود.
چیز نو پیدا شده که سابقه نداشته باشد، رسم و آیین نو، سنت تازه که برخلاف دستور، دین جعل شود، جمع بدع
( اسم ) ۱ - چیز نو پیدا و بی سابقه نو ره آیین نو رسم تازه. ۲ - عقید. تاز. بر خلاف دین. جمع: بدع.
بِدعَت (heresy)
هر عقیدۀ خلاف عقیدۀ سنّتی و رسمی، خاصه در دین. گنوسیان، آریوسیان، پلاگیوسیان، مونتانوسیان، اَلبیگاییان، والدوسیان، لالاردها، و آناباپتیست ها از گروه هایی بوده اند که کلیسای مسیحی آن ها را بدعت گذار شمرده است. بدعت در اصطلاح کلام اسلامی، پدیدآوردن رسم و آیین و باور تازه در زمینه های دینی معنی می دهد. این رسوم، نه فقط ریشه در قرآن و سنّت ندارد، بلکه گاه در تعارض پیدا و پنهان با آن است. پس از فوت پیامبر اکرم (ص) در میان صحابه و تابعین اصطلاح «بدعت» در مقابل «سنّت» پدیدار شد. از این رو، آنان رسم و آیین تازه ای که با قرآن و سنّت سازگار بود، بدعت حَسَنه و هدایت کننده و مخالف آن را بدعت سیّئه و گمراه کننده نامیدند. بدعت ها را براساس طبقه بندی و نام گذاری افعال به پنج قسم واجب، حرام، مستحب (مندوب)، مکروه و مباح نیز تقسیم کرده اند. در میان علمای سنّی و شیعه در تعریف بدعت و تعیین مصداق بدعت های حسنه و سیئه اختلاف نظر وجود دارد.