اصباح

اصباح. [ اَ ] ( ع اِ ) ج ِ صبح، بمعنی بامداد. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ). بامدادها. ( غیاث اللغات ) ( تاج العروس ). قال اﷲ عزوجل: فالق الاصباح؛ فراء گوید اگر اصباح و امساء ( بفتح ) بخوانیم جمع مساء و صبح است مانند ابکار و ابکار ( بفتح و کسر )، شاعر گوید:
أفنی ̍ ریاحاً و ذوی ریاح
تناسخ الامساء و الاصباح.( از تاج العروس ).
اصباح. [ اِ ] ( ع مص ) صبح کردن. ( غیاث ) ( آنندراج ). صبحگاه گشتن. ( ترجمان علامه جرجانی ص 13 ). بامداد کردن. || درآمدن در بامداد. ( منتهی الارب ). داخل شدن در صبح. ( از اقرب الموارد ) ( قطر المحیط ). || در وقت بامداد شدن. ( ترجمان علامه جرجانی ص 13 ) ( زوزنی ). در صباح رفتن. ( غیاث ) ( آنندراج ). بامداد شدن. ( تاج المصادر بیهقی ). || از حالی به حالی گشتن. ( غیاث ).از جائی به جائی گشتن. ( آنندراج ). بمعنی صار. ( منتهی الارب ). گشتن. شدن. گردیدن. اصبح فلان عالماً؛ ای صار. و آن از نواسخ است، مبتدا را رفع و خبر را نصب میدهد. ( قطر المحیط ) ( از اقرب الموارد ). || اصباح حق؛ ظهور و آشکار شدن آن. ( از اقرب الموارد ) ( قطر المحیط ). || خبردار شدن و انجام کار نگریستن، یقال أصْبِح ْ؛ ای انتبه و ابصر رشدک. ( منتهی الارب ). آگاه گشتن. ( زوزنی ). أصْبِح ْ یا رجل؛ ای انتبه من غفلتک. ( اقرب الموارد ). و العرب تقول: أصْبِح ْ یا فلان؛ ای انتبه و ابصر رشدک. ( قطر المحیط ). || اصباح قوم؛ بیدار شدن آنان در میانه شب.( از اقرب الموارد ). || اصباح شب؛ صبح شدن آن، گویند: أصْبِح ْ یا لیل؛ ای اقبل بالصباح یا لیل. ( اقرب الموارد ) ( قطر المحیط ). || چراغ افروختن و چراغ روشن کردن: اصبح لنا مصباحاً؛ ای اسرجه. ( اقرب الموارد ). و صاحب تاج العروس آرد: اصطبح؛ اسرج، کأصبح و هذا من الاساس و الشمع مما یصطبح به؛ ای یسرج به. ( از تاج العروس ). || ( اِ ) بامداد. ( منتهی الارب ) ( تاج العروس ). بام. ( مهذب الاسماء ). اول فجر و چه بسا که آنرا بطور استعاره برای انتقال از ظلمت گناه به نور زهد بکار برند چون قول حریری:و قد انار مشیب الرأس اصباحی. ( از اقرب الموارد ).

( اِ ) [ ع. ] (مص ل. ) ۱ - بامداد کردن. ۲ - درآمدن بامداد.

بامدادها، جمع صبح
( مصدر ) ۱ - بامداد کردن. ۲ - در آمدن در بامداد.

بامداد کردن.
درآمدن بامداد.

💡 زعکس باده که خورشید مشرق طرب است به نیم شب بنما عکس فالق الاصباح

💡 یا راهبا انظر الی مصباح متشعشعا و استغن عن اصباح

💡 زین خبر دخت شهنشاه شهید واصباحا گفت و شد لرزان چو بید

💡 که ناگهان ز پس پرده فالق الاصباح نمود پرتو انوار صبح را تابان

💡 کدام طاعتِ شایسته آید از من مست که بانگِ شام ندانم ز فالق الاصباح

💡 قد بدا نور فالق الاصباح اسفر الصبح اطفی ء المصباح