ایاز یکی از شخصیتهای مشهور تاریخ و ادبیات فارسی است. او در زمان سلطان محمود غزنوی به عنوان یکی از نزدیکترین و مورد اعتمادترین یاران و خدمتکاران او شناخته میشد. داستانهای زیادی درباره وفاداری و خدمات ایاز به سلطان محمود وجود دارد.
در زبان ترکی، ایاز به معنای «سرد» یا «سردی» است. این واژه به ویژه در ترکیه و مناطق ترکزبان به کار میرود.
ایاز به عنوان یک نام محبوب برای پسران به کار میرود و نشاندهنده ویژگیهایی مانند وفاداری و شجاعت است.
( آیاز ) آیاز. ( اِخ ) ایاز. آیازاویماق. نام غلام محمودبن سبکتکین. این غلام برای کثرت فِراست و هوش و جنگجوئی و هم زیبائی و جمال محبوب سلطان بود
( اَ ) (اِ. ) = ایاس: ۱ - نسیم، باد خنک. ۲ - شبنم.
۱. نسیم شب.
۲. نسیم سرد، باد خنک.
( آیاز ) نام غلام محمود بن سبکتکین
ابو النجم ایاز اویماق ( ف. ۴۴۹ ه. ق. ) غلام ترک و از امرای محبوب سلطان محمود غزنوی وی در زمان مسعود امارت قصد ارومکران را داشت. ایاز در فراست و هوش و جنگجویی و جمال نیکو مثل است.
ایاس: نسیم شب، نسیم سرد، بادخنک
( اسم ) ۱ - نسیم شب. ۲ - شبنم.
اسم: ایاز (پسر) (ترکی، گیلکی) (طبیعت) (تلفظ: ayāz) (فارسی: اَياز) (انگلیسی: ayaz)
معنی: باد خنک، نسیم، هوای خنک متحرک، نام غلام محبوب سلطان محمود غزنوی
اَیاز ( ـ۴۴۹ق)
(یا: ابوالنجم ایاز بن اُیماق) غلام محبوب و رئیس ساقی های دربار محمود غزنوی. ایاز فرزند اُیماق و معشوق سلطان محمود غزنوی بود. علاقۀ محمود به وی در اشعار شاعرانی، چون حافظ، عطار، سعدی، مولوی، نظامی، و خاقانی آمده است. زلالی خوانساری منظومه ای در این باب ساخته است. اما شرح زندگی او در پس پرده ای از افسانه و داستان پنهان است. پس از مرگ سلطان محمود (۴۲۱ق)، ایاز از پیوستن به محمد غزنوی خودداری کرد و با بیشتر غلامان، قصر را برای پیوستن به مسعود ترک کرد. سپس به حکومت ری منصوب شد. کمی بعد ایاز از جانب سلطان مسعود غزنوی، حاکم قُصدار و کرمان شد.
💡 پرده چرخ میدری جلوه ملک میکنی تاج شهان همیبری ملک ایاز میکنی
💡 آرامگاه ارسلان جاذب از جاذبههای تاریخی شهر فریمان است. این بنا آرامگاه ارسلان جاذب از سرداران سلطان مسعودغزنوی است که از شیفتگان فردوسی بودهاست و بر آرامگاه وی آرامگاهی ساختهاست، بنای آرامگاه ارسلان جاذب در جنوب مشهد و در نزدیک راه فریمان و نیشابور واقع شده و به ایاز معروف است.
💡 واقعیت اینست که قربانیان خوجالی در منطقهای که تحت کنترل نیروهای آذری و ۱۱ کیلومتر دور از دسترس نیروهای دفاعی قره باغ بود به خاک افتادند. وقوع این فاجعه در زمانی بود که جنگ قدرت بین دولت وقت آذربایجان به رهبری ایاز مطلباف و ابوالفضل ایلچیبیگ به اوج خود رسیده و طرفین از هیچ چیز برای ضربه زدن به یکدیگر رویگردان نبودند. اوضاع وقت خوجالی موقعیت ایدآلی را برای طرفداران ایلچی بیگ فراهم آورد.
💡 شبی در مجلس عشرت بعد از آن که شراب در او اثر کرده بود و عشق در او عمل نموده به زلف ایاز نگریست: عنبری دید بر روی ماه غلتان سنبلی دید بر چهرهٔ آفتاب پیچان حلقه حلقه چون زره بند بند چون زنجیر در هر حلقهای هزار دل در هر بندی صد هزار جان.
