تراورتن

سنگی به رنگ روشن و دارای خلل و فرج زیاد که بر اثر رسوب مواد آهکی در بعضی چشمه ها به وجود می آید و در ساخت نمای ساختمان ها به کار می رود.

تراورتن، نوعی سنگ از دسته سنگ های رسوبی و تزیینی به شمار می رود. این سنگ به جا مانده از رسوبات چشمه های آب گرم هستند. حفرات موجود در این سنگ به دلیل فضای اشغال شده توسط گازهای موجود در آبهای گرم منبع رسوب گذاری است. هرچه عناصر محلول در آب این منابع کمتر باشد، رنگ سنگ روشن تر خواهد بود.
میزان گرما و ارتفاع منطقه نیز بر کیفیت تراورتن تأثیر می گذارد. در ایران معادن تراوتن بزرگی وجود دارند که از آنها می توان معدن تراورتن آق دره، معادن تراورتن زنجان، تکاب، اردبیل و مرکزی و ابیانه را نام برد.
تراورتن دارای بافتی متخلخل و رنگ های متنوع و نواری شکل است که تنوع رنگی آن به علت اختلاف در ترکیباتی است که در زمان رسوب گذاری در عناصر سنگ وجود دارند و خود را به صورت رگه های مختلف نشان می دهند. قابل ذکر است که چون این رگه ها دارای ترکیب شیمیایی متفاوت از زمینه سنگ می باشند در سنگ ایجاد شده دارای استحکام کمتری بوده و نقطه حساس یک سنگ را تشکیل می دهند که کمترین مقاومت را در برابر ضربه یا فشار از خود نشان می دهند و هر چه سنگ دارای رگه ها و ناخالصی های کمتری باشد استحکام بالاتری را دارا می باشد.
اکثر سنگ های تراورتن مقاومت سایشی پایینی دارند بنابراین به راحتی فرآوری می شوند اما مقاومت فشاری مناسبی دارند ( مقاومت فشاری آن ها از مرمر بیشتر و از گرانیت کمتر است ) اما استحکام و تخلخل پذیری بالای آن شرایط کار در محیط اشباع و ارتفاع را فراهم می سازد. مقادیر حداکثر و حداقل الزامات فیزیکی تراورتن در استاندارد ASTM C1527 یا ۱۳۲۴۷ ملی ایران موجود می باشد.
تراورتن به علت داشتن تخلخل، خاصیت عایق حرارتی و صوتی دارد و حفره های موجود در سنگ تراورتن باعث افزایش مقاومت آن در برابر آتش سوزی می شود. سنگ تراورتن از مقاومت قابل قبولی برخوردار می باشد. این سنگ را می توان به ۲ شکل موج دار و بدون موج برش داد. تراورتن دارای سوراخ ها و حفره هایی است که بایستی در هنگام فراوری سطح آن پر شود. وجود حفره در تراورتن باعث می شود در هنگام نصب سنگ، ملات سیمانی داخل این حفرات نفوذ کرده و از سقوط سنگ جلوگیری کند. وزن مخصوص کمتر این سنگ در مقایسه با برخی از انواع دیگر در جهت کمک به وزن کمتر ساختمان و بارهای وارده به اسکلت آن قابل توجه است.
سنگ تراورتن خاصیت صیقل پذیری بالایی دارد ( به خصوص تراورتن عباس آباد و حاجی آباد ) بنابراین درخشندگی بالایی به وجود می آورد همچنین برای استفاده در نماهای حجمی قابلیت بیشتری دارد. از سنگ تراورتن در نماهای رومی استفاده می شود که می تواند انواع حجم های لازم را به دست آورد.

رجوع شود به:توف

💡 سنگ‌های آهکی شیمیایی: این نوع سنگ‌ها در اثر تأثیرات انحلال و محلول و حلال ایجاد می‌شوند که جانداران به صورت مستقیم در شکل‌گیری آن‌ها تأثیر ندارند. به‌طور کلی در اثر فعل و انفعالات محیطی و تغییرات غلظت انواع محلول‌ها و یون‌ها در محیط، این سنگ‌ها به صورت غیر محلول درآمده و در یک محیط رسوبی ته نشست حاصل می‌کنند. از انواع این سنگ‌ها می‌توان به تراورتن اشاره نمود.

💡 در ساخت عمارت با دقت بسیاری از انواع ترکیبات ساختمانی استفاده شده، برای فونداسیون از بتون و برای ستون‌ها و طاق‌ها از سنگ آهک (تراورتن) استفاده شده، در ستون‌های به کار رفته برای دیوار دو طبقه زیرین، از نوعی سنگ متخلخل به نام توفا استفاده شده‌است. برای طبقات فوقانی و اکثر طاق‌ها از آجر بتونی استفاده شده‌است.

💡 زیربنای اصلی آرامگاه حدود ۲۵۷ متر مربع است. ساختمان اصلی آرامگاه شامل دو ایوان عمود برهم است که قبر شیخ در زاویهٔ این دو ایوان قرار گرفته‌است. بر روی آرامگاه گنبدی از کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ ساخته شده‌است. سنگ‌های پایه‌های بنا، سیاه رنگ است و ستون‌ها و جلوی ایوان از سنگ گرانتیت قرمز مخصوصی ساخته شده‌است. نمای خارجی آرامگاه از سنگ تراورتن و نمای داخلی آن از سنگ مرمر است.

💡 این رشته کوه دارای معادن سنگ تزئینی صادراتی ایران تراورتن بسیاری است و منبع بزرگ درآمد برای اهالی بومی می‌باشد. این معدن توسط قنبر رحیمی (ارباب قنبر)، که به سلطان سنگ ایران مشهور است، کشف شده است.