ایزومر

(زُ مِ ) [ فر. ] (اِ. ) چند جسم شیمیایی که ترکیب درصد و وزن مولکولی یکسان داشته باشند اما ساختار آن ها متفاوت باشد، همپاره (فره ).

ترکیب هایی با ساختار و وزن مولکولی یکسان که حداقل در یکی از خواص فیزیکی یا شیمیایی با همدیگر اختلاف دارند.

ایزومِر (isomer)
ترکیباتی شیمیایی، با اجزای سازنده و جرم مولکولی یکسان، ولی با خصوصیات فیزیکی و شیمیایی متفاوت. علت تفاوت این خصوصیات آرایش ساختاری متفاوت اتم های سازنده این ترکیبات است. مثلاً ترکیبات آلی بوتان(CH۳(CH۲)۲CH۳) و متیل پروپان (CH۳CH(CH۳)CH۳) ایزومرند. هر کدام چهار اتم کربن، و دَه اتم هیدروژن دارند، ولی آرایش اتم ها در آن ها متفاوت است. ایزومرهای ساختاریبا آن که به وضوح ساختارهای متفاوتی دارند، امابرای درک اختلاف ایزومرهای نوری و هندسی باید آن ها را ترسیم و با آرایش سه بعدی مدل سازی کرد. ایزومرهای هندسیصفحۀ تقارن دارند و براثر چرخش محدود اتم ها حول پیوند ایجاد می شوند. ایزومرهای نوریتصاویر آینه ای همدیگرند. مثلاً ۱و۱ـ دی کلرواتن(CH۲ =CCl۲) و ۱و۲ـ دی کلروا(CHCl = CHCl) ایزومرهای ساختاری اند، ولی دومی ممکن است دو ایزومر هندسی داشته باشد. این امر به موقعیت اتم های کلر در پیوند دوگانۀکربن ـ کربن بستگی دارد. این اتم ها یا در یک طرف پیوند قرار می گیرند یا در جهت مخالف هم، روی پیوند به مولکول متصل می شوند. بوتان و متیل پروپان ایزومرند. فرمول مولکولی هر دوC۴H۱۰ است، ولی آرایش فضایی اتم ها در مولکول های هر یک فرق می کند.

چند جسم شیمیایی که ترکیب درصد و وزن مولکولی یکسان داشته باشند اما ساختار آن‌ها متفاوت باشد، همپاره (فره)

💡 این ماده ایزومرها و مشتقات مختلفی دارد که عملکردی شبیه هم دارند ولی گاه قدرت اثر متفاوتی دارند مانند دگزامفتامین و متامفتامین.

💡 در بحث فرم‌های حلقوی نیز آرابینوز هم مثل سایر مونوساکاریدها دارای ۴ ایزومر حلقوی می‌باشد. دو مورد از ان‌ها آرابینوفورانوز (آلفا و بتا) و دو مورد آرابینوپیرانوز (آلفا و بتا) می‌باشند که در شکل زیر تصویر آن‌ها را می‌بینید.

💡 تریوز فسفات ایزومراز یک انزیم بسیار توانمند است و سرعت واکنش بالا را میلیاردها برابر افزایش می‌دهد. سرعت این آنزیم تنها به وسیله سرعت ورود و خروج سوبسترا به جایگاه فعال آن محدود می‌شود.

💡 این دارو متعلق به خانوادهٔ «بازدارنده‌های توپوایزومراز» است و کارش از طریق آسیب‌رسانی به دی‌ان‌ای انجام می‌شود. این دارو در سال ۱۹۸۳ میلادی توسط سازمان غذا و دارو آمریکا پذیرفته شد و هم‌اکنون جزءِ داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت است که مجموعه‌ای از مؤثرترین و بی‌خطرترین داروها در سیستم سلامت هستند.