زرد ملیجه
«زرد ملیجه» یک قطعه موسیقیسازی ایرانی است که توسط ابوالحسن صبا در سال ۱۳۰۸ ه.خ ساخته شده است. این قطعه در دستگاه شور، آواز «دشتی» و با وزن «دوضربی» میباشد. در منابع آمده است که «زرد ملیجه» نخستین اثر ضبطشده صبا با ویولن است.
نام و معنا
در گویش گیلکی (استان گیلان، شمال ایران) کلمه «ملیجه» به معنای «گنجشک کوچک» آمده است و «زرد ملیجه» به پرنده کوچک زردرنگی اشاره دارد که در جنگلها و کوهستانهای دیلمان مشاهده میشود؛ بنابراین نام قطعه نمادین و استعاری است.
ساختار موسیقایی
قطعه در دستگاه شور اجرا میشود، که از دستگاههای اصلی موسیقی سنتی ایران است و رنگ حماسی، عاطفی و گاه تأملآمیز دارد. وزن قطعه «دوضربی» است، یعنی دارای تأکید بر ضرب اول هر دو ضرب یا هر دو واحد زمانی. قطعه دارای دو بخش است که بخش اول آهستهتر و تأملی و بخش دوم تندتر و نمایشیتر میباشد.
اهمیت و جایگاه
این قطعه در آموزش ساز ویولن (و حتی سنتور) بهعنوان یکی از قطعات پایه و پیشرفتهتر استفاده میشود؛ یعنی کسانی که میخواهند با ردیف موسیقی ایران آشنا شوند، آن را میشنوند یا مینوازند. اجرای آن توسط هنرمندان مختلف و در تلفیق سازها (ویولن، سنتور، تار) انجام شده است که نشاندهنده انعطاف و جذابیت آن برای اجراهای متفاوت است.
فرهنگ معین
(زَ دِ مَ جِ ) (اِ. ) نوعی قطعة موسیقی ضربی متداول در گیلان.
جمله سازی با زرد ملیجه
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 نخستین فعالیتهای حرفهایِ ضبط شدهٔ ابوالحسن صبا در زمستان سال ۱۳۰۷، با ضبط آثاری از علینقی وزیری همراه با ارکستر مدرسهٔ عالی موسیقی آغاز شد که صبا در آن به عنوان کنسرتمایستر ارکستر حضور داشت. در این ضبطها، صبا در فاصلهٔ بند اول و دوم سرود «ای وطن»، ساختهٔ وزیری با آواز روحانگیز و در روی دوم صفحه، قطعهٔ «زرد ملیجه» خود را با ویلن اجرا کردهاست.