ذوی القربی

ذوی القربی به معنای نزدیکان و خویشاوندان است و در متون دینی و اجتماعی به اهمیت ارتباطات خانوادگی و مسئولیت‌های مربوط به آن اشاره دارد. این مفهوم به ما یادآوری می‌کند که در روابط انسانی، به ویژه در خانواده، باید به یکدیگر توجه و احترام متقابل داشته باشیم. در واقع، ذوی القربی نشان‌دهنده پیوندهای عاطفی و اجتماعی است که می‌تواند موجب تقویت انسجام و همبستگی در جامعه شود. در آموزه‌های دینی، تأکید بر اهمیت احسان به نزدیکان و حمایت از آن‌ها در مواقع سختی وجود دارد. این امر نه تنها به تقویت روابط خانوادگی کمک می‌کند، بلکه موجب ایجاد فضایی از محبت و همدلی در جامعه خواهد شد. در نتیجه، توجه به نیازها و مشکلات خویشاوندان، در نهایت به نفع کل جامعه است و می‌تواند موجب افزایش حس مسئولیت‌پذیری و همبستگی اجتماعی شود. در دنیای امروز، با وجود پیشرفت‌های تکنولوژیکی و تغییرات اجتماعی، حفظ و تقویت این روابط اهمیت زیادی دارد. بنابراین، باید به این نکته توجه کنیم که با حفظ ارتباطات عاطفی و مسئولیت‌های خانوادگی، می‌توانیم به یک جامعه سالم و پایدار دست یابیم.

لغت نامه دهخدا

ذوی القربی. [ ذَ وِل ْ ق ُ با ] ( ع ص مرکب، اِ مرکب )ج ِ ذوالقربی. نزدیکان. کسان. خویشان. خویشاوندان.

فرهنگ معین

( ~. قُ با ) [ ع. ذووالقربی ] (ص مر. ) نزدیکان، خویشان.

فرهنگ عمید

=ذوالقربی

فرهنگ فارسی

نزدیکان خویشاوندان.
جمع ذوالقربی. نزدیکان.

دانشنامه اسلامی

[ویکی شیعه] ذوی القربی به معنای خویشاوند نزدیک که در ۱۱ آیه از قرآن از جمله در آیه خمس و آیه مودت به کار رفته و مودت آنان به عنوان مزد رسالت پیامبر(ص) یاد شده است. هر چند در مصداق ذی القربی بین علمای شیعه و سنی اختلاف هایی وجود دارد اما تقریبا بنابر روایات شیعه و برخی روایات اهل سنت، علی بن ابی طالب(ع)، فاطمه و فرزندان شان از مصادیق قطعی این آیات هستند.
قرب، مصدر و متضاد بُعد (دوری) به معنای نزدیکی و دنّو است. قرابت و قُربی به معنای نزدیکی و خویشاوندی نَسَبی است. زمخشری می گوید: قُربی مصدری است مثل زُلفی و بُشری، به معنای قرابت و نزدیکی. لغت نامه ها و فرهنگ ها نیز عموماً آن را به معنای خویشاوندی و قرابت نسبی گرفته اند.
در ۱۱ آیه از قرآن لفظ «القربی» آمده و در مورد اشخاصی به کار رفته است که دارای قرب و نزدیکی و عمدتاً دارای قرابت خویشاوندی اند و لذا گاهی کلمه "ذی" بدان اضافه شده است و گاهی "ذوی" و زمانی دیگر هم لفظ "اولی" و تنها در یک مورد بدون اضافه آمده است: «... الّا المودة فی القربی». و از این روی لازم است لفظی همچون "اهل" یا "ذی" و یا "ذوی" و... قبل از "القربی" در تقدیر گرفته شود. به نظر می رسد در بیشتر این آیات مقصود از ذوی القربی یا اولواالقربی خویشان و نزدیکان هر فردی از مسلمانان است اما با توجه به تفاسیر و روایات پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) چهار آیه را می توان ذکر کرد که مقصود از ذوی القربی در آن ها اهل بیت پیامبرند:

جملاتی از کلمه ذوی القربی

بگفتا ذوی القربی اند آل او که برجای هستند زان پاکخو
مراد از ذوی القربی ای مرد کیست که نیکی بایشان برای نبی است