لغت نامه دهخدا
اسکندرون. [ اِ ک َ دَ ] ( اِخ ) قصبه بزرگی است در انتهای شمالی ساحل سوریه و در ساحل شرقی خلیج اسکندرون ، در 105 هزارگزی شمال غربی حلب ، واقع بین 36 درجه و 35 دقیقه و 31 ثانیه عرض شمالی و 33 درجه و 55 دقیقه و 45 ثانیه طول شرقی و اسکله ولایت حلب و دیار بکر و جزیره میباشد و بنابراین از لحاظ تجارت اهمیت بسیار دارد ولی بمناسبت موقع محلی هوای آن بسیار سنگین است زیرا در صحرایی پست و مردابی قرار دارد که از ابتدای خلیج مزبور بسوی جنوب شرقی امتداد یافته و جهت شمالی آن بکوهها مسدود است. در سوالف ایام این قصبه معرض تخریبات بسیار گردیده است و در عصر حاضر هم دو ضربه بزرگ به وی وارد گشته ، یکی زلزله بسیار شدید و دیگری حریق خانمانسوز، با وصف این حال لنگرگاهی زیباست و اهمیت تجاری آن روزافزون میباشد و هرروز کسب ترقی و معموریت می کند. اسکندرون ازجمله بناهای منسوب باسکندر ذوالقرنین است ، تعدادی از شهرها را بنسبت نام آن جهانگیر آلکساندریا تسمیه کرده اند واین شهر را برای تفریق از آنها آلکساندریا مینور یعنی اسکندریه کوچک و الکساندریاآدایسوم یعنی اسکندریه آیاش نامیدند، بعداً اروپائیان این شهر را بصیغه ٔمصغر الکساندرت خواندند و مشرقیان بشکل اسکندرون یااسکندرونه درآوردند. اسکندر آن زمانی که در دشت آیاش دارا را مغلوب ساخت ( 333 ق.م. ) این شهر را بیاد این پیروزی بنا کرد. تا آن زمانها آیاش مرکز مهم تجارت بود، پس اسکندرون بجای آن اهمیت یافت و بمرور دهور آیاش رو بویرانی نهاد و شهر نو جانشین وی گشت و بر اهمیت و معموریت آن افزود. ( از قاموس الاعلام ترکی ). سکنه آن 25000 تن است. رجوع باسکندرون ( قضا... ) شود.
اسکندرون. [ اِ ک َ دَ ] ( اِخ ) ( قضای... ) قضائی است که از طرف شمال بقضای پیاس و از سوی مشرق و جنوب بقضای بیلان و از جانب مغرب بخلیج اسکندرون که ببحر سفید ملحق میشود، محدود است. و دارای 25 قریه ساحلی است و محصولات آن عبارت است از حبوبات متنوعه ، پرتقال و لیمو. ( از قاموس الاعلام ترکی ). این قضا در اول متعلق بدولت عثمانی بود و سپس بسوریه ملحق شد و در 1939 م. مجدداً بترکیه تعلق گرفت.
اسکندرون. [ اِ ک َ دَ ] ( اِخ ) ( خلیج... ) خلیجی است در بین آناطولی و سوریه ، در منتهای شمال شرقی بحر سفید، از میان دماغه قره طاش و رأس الخنزیر آغاز شده بسوی شمال شرقی امتداد مییابد. طول آن قریب 55 هزار و عرض 25 هزار گز است. دو طرف شمال و مشرق وی را کوهها احاطه کرده و فقط در قسمت جنوب شرقی یعنی در سواحلی که میان اسکندرون و رأس الخنزیر واقع شده اراضی آن پست و هوای آن سنگین است. دو قصبه پیاس و آیاش و لنگرگاه معروف «یمورطه لق » در داخل این خلیج است. در زمانهای قدیم مشهورترین شهر این خلیج «ایسوس » یعنی آیاش بود و خود خلیج هم «سینوس ایسیکوس » یعنی خلیج آیاش نامیده میشد. ( از قاموس الاعلام ترکی ). و رجوع به اسکندرونه شود.
