لغت نامه دهخدا
نطنز. [ ن َ طَ ] ( اِخ ) نام یکی از بخش های شهرستان کاشان است ، این بخش در قسمت جنوب غربی شهرستان کاشان واقع است و هوای آن به نسبت پست و بلندی زمین متغیر است ، قسمت غربی و جنوبی بخش کوهستانی و سردسیر است و قسمت شرقی و شمالی آن دشت شنزار است و هوائی معتدل دارد.آب قراء بخش از زهاب رودخانه های کوهستانی و قنوات تأمین می گردد، محصول عمده این بخش غلات و اقسام میوه هاست. بخش نطنز از پنج دهستان تشکیل شده است : دهستان مرکزی ، طرق رود، چیمه رود، برزرود و بادرود. در این بخش جمعاً 49 قریه و آبادی واقع است و جمعیت بخش در حدود 44000 نفر است کوه مرتفع کرکس در این بخش واقع است و بسیاری از قنوات بخش از آن کوه سرچشمه می گیرند.دهستان مرکزی بخش نطنز از 16 آبادی تشکیل شده است وجمعیت آن در حدود 12000 نفر و قراء مهم آن عبارت است از قصبه نطنز، سرشک ، طامه ، افرشته ، اوره و شوشاد و خفر و مزیدآباد. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 3 ).
نطنز. [ ن َ طَ ] ( اِخ ) قصبه مرکزی بخش نطنز ازشهرستان کاشان است و در 326 هزارگزی تهران و 74 هزارگزی جنوب شرقی کاشان و 71 هزارگزی مغرب اردستان واقع است ، مشخصات جغرافیائی آن عبارت است از طول 51 درجه و 54 دقیقه و 30 ثانیه ، عرض 33 درجه و 31 دقیقه و 30 ثانیه ، ارتفاع 1372 گز. این قصبه و مزارع مربوط بدان در دره شرقی کوه کرکس واقع است و هوایش سردسیر است. آب قصبه از 25 رشته قنات تأمین می گردد. محصول عمده آن غلات و حبوبات و انواع میوه ها و محصولات صیفی است و خربزه و هندوانه آن شهرتی دارد. جمعیت قصبه 4000 تن است. شغل عمده اهالی زراعت است و چینی سازی و قالی بافی. ابنیه قدیمی قصبه بدین شرح است : 1 - بنای آتشکده کوشک که از سنگ و ساروج ساخته شده و از بناهای عهد ساسانی است. 2 - محراب مسجد کوچه میر که در عهد سلجوقیان ساخته اند. 3 - مسجد جمعه که به سال 704 هَ. ق. بنا شده است. 4 - مقبره شیخ عبدالصمد که در مسجد جامع واقع است و تاریخ بنای آن 707 است. 5- کاروانسرای شاه عباسی. 6- مقبره عون بن علی از آثار عهد صفوی. 7- مقبره بی بی رقیه. 8 - گنبد باز مربوط به دوره صفویه. ( از فرهنگ جغرافیائی ایران ج 3 ).
