ماهی پیرانا (Piranha) نوعی ماهی آب شیرین است که به طور عمده در رودخانهها، دشتهای سیلابی، دریاچهها و مخازن آب در آمریکای جنوبی زندگی میکند. این ماهیها به خاطر دندانهای تیز و قوی خود معروف هستند و به عنوان شکارچیان خطرناک توصیف میشوند، اما در واقع رژیم غذایی آنها بسیار متنوع است و شامل گیاهان نیز میشود. بنابراین، آنها به عنوان ماهیهای گوشتخوار و گیاهخوار طبقهبندی میشوند. تعداد گونههای این ماهی هنوز به طور دقیق مشخص نیست و تخمینها بین 30 تا 60 گونه متغیر است.
نامشناسی
نام پیرانا از زبان قدیم توپی به معنای «ماهی دنداندار» گرفته شده است. این نام برای اولین بار در سال 1587 توسط کاوشگر پرتغالی، گابریل سوارس د سوزا، در کتاب «Notícia do Brasil» ثبت شد.
توزیع جغرافیایی
پیراناها به طور عمده در حوضه آمازون، رودخانه اورینوکو، و سیستمهای رودخانهای دیگر در آمریکای جنوبی یافت میشوند. بیشتر گونهها به یک سیستم رودخانهای خاص محدود هستند، اما برخی از آنها مانند پیرانا قرمز در چندین مکان مختلف وجود دارند.
توصیف ظاهری
این ماهیها معمولاً بین 12 تا 35 سانتیمتر طول دارند، اما برخی از گونهها میتوانند تا 50 سانتیمتر نیز رشد کنند. دندانهای این ماهیها به شکل مثلثی و تیز هستند و برای پاره کردن گوشت بسیار مناسباند. آنها دارای یکی از قویترین گازهای نسبت به جرم بدن در میان ماهیهای استخوانی هستند.
اکولوژی و رفتار
پیراناها به طور کلی به عنوان شکارچیان گروهی شناخته میشوند و به ویژه پیرانا قرمز به خاطر رفتارهای شکار جمعیاش معروف است. با این حال، تحقیقات اخیر نشان دادهاند که آنها ماهیهای خجالتی هستند که به خاطر محافظت از خود در برابر شکارچیان دیگر در گروهها شنا میکنند. رژیم غذایی آنها شامل انواع ماهیها، گیاهان، میوهها و حتی جانداران دیگر مانند پرندگان و پستانداران است.
رابطه با انسانها
این آبزیان در برخی مناطق به عنوان غذا مصرف میشوند و در بازارهای محلی فروخته میشوند. دندانهای آنها نیز به عنوان ابزارهایی برای کارهای دستی استفاده میشود. این ماهیها به عنوان حیوانات خانگی نیز در برخی مناطق خرید و فروش میشوند، اما در بسیاری از کشورها، نگهداری از آنها غیرقانونی است.
حملات
با وجود شهرت خطرناک پیراناها، این ماهیها معمولاً تهدید جدی برای انسانها نیستند. حملات به انسانها معمولاً در شرایط خاصی رخ میدهد، مانند زمانی که آب کم است و غذا کمبود دارد. بیشتر حملات تنها منجر به جراحتهای جزئی میشود، اما در موارد نادر ممکن است جدیتر باشد.
شهرت و افسانهها
این ماهیها به خاطر افسانههایی که درباره توانایی آنها در خوردن سریع گوشت و حتی اسکلتبندی یک بدن انسان وجود دارد، شهرت زیادی پیدا کردهاند. این افسانهها اغلب مبالغهآمیز هستند و تحقیقات علمی نشان دادهاند که این ماهیها به طور معمول به انسانها حمله نمیکنند.
