«ملکه نفس» به یک حالت یا کیفیت روانی گفته میشود که مربوط به نفس و تمایلات درونی انسان است. مثلاً وقتی به فردی گفته میشود که ملکه نفس دارد، منظور این است که او بر تمایلات و خواستههای نفسانی خود تسلط یافته و آنها را به خوبی کنترل میکند. در اصطلاح عرفانی و فلسفی هم معمولاً «نفس» به روح یا ذات انسان اشاره دارد و «ملکه» صفتی است که در نفس تثبیت شده است.