لغت نامه دهخدا
( لواتة ) لواتة. [ ل َ ت َ ] ( اِخ ) موضعی است به اندلس. ( منتهی الارب ). ناحیه ای است از اندلس در فریش. || قبیله ای است در بربر. رجوع به بربر شود.( از معجم البلدان ). و هی القبیلة الثانیة من الطائفة الثانیة من البربر و هم الذین منهم بالدیار المصریة. قال الحمدانی: و یقال لواثا بالالف. و هم بنولواثاالاصغربن لوثا الاکبربن رحیک بن مادغش الابتربن بربر. قال الحمدانی: و هم یقولون انهم من قیس من غطفان بن سعدبن قیس عیلان. و ذکر عن بعض النسابین انهم من ولد برّبن قیذاربن اسماعیل علیه السلام و انه تزوّج امراءة من العمالیق فولدت له اولاداً، منهم لواثة. و حکی ابن حزم عن بعض النسابة: ان لواثة من القبط. ثم قال و لیس بصحیح. قال الحمدانی: و هم بمصر بطون کثیرة، منهم:بنوبلار و جدوخاص و بنومجدول و بنوجدیدی و قطوفة و برکین و مالو و مزورة. قال: و بنوجدیدی تجمع اولاد قریش و اولاد زعازع، و هم اشهر من فی الصعید. و قطوفة تجمع مغاغة، و واهلة. و برکین تجمع بنی زید و بنی روحین.و مزورة تجمع بنی ورکان و بنی غرواسن. ثم قال: فاما بنوبلار ففرقتان، فرقة بالبهنسائیة و هم بنومحمد و بنوعلی و بنونزار و نصف بنی شهلان و اما الفرقة التی بالحیزیة، فبنومجدول و سقارة و بنوابی کثیر و بنوالحلالس: قال و یقال لهذه الفرقة جدو خاص و یقال للاولی البلاریة. و منهم مغاغة و لهم سملوط الی الساقیة. و لبنی برکین، قلوسنا، و مامعها الی بحری طنبدی و لبنی جدوخاص الکفور الصولیة، و سفط ابوجرجا الی طنبدی و اهریت ومنهم بنومحمد و بنوعلی المقدم ذکرهما و امراؤهم بنوزغازع. و اما مزورة، فبنوورکان و بنوغرواسن، و بنوجماز، و بنوالحکم، و بنوالولید، و بنوالحجاج، و بنوالحرمیة، و اما بنونزار، فمن بنی زریة و منهم نصف بنی عامر و الحماسنة و الضباعثه، و هم فی امارة بنی زعازع. و منهم ایضاً بنوزید، و امراؤهم اولاد قریش و مساکنهم النویرة و بالجیزة منهم صلامس عرب البدرشین، و بنومنصور، عرب منیة رهینة و بنوبکم، عرب سقارة، و بنومجدول و بنویرنی و بنویوسف و بهم تعرف الکفور الثلاثة المسماة باسمهم. و بالمنوفیة منهم بنویحیی و السوة و عبید و مصلة و بنومختار. و من لواثة هولاء: زنّارة و هم بنوزنارة من ولد برّبن قیداربن اسماعیل علیه السلام و قال: انه اخوهوّارة و اکثر زنارة ببلاد المغرب و منهم جماعة بالبحیرة و جماعة بالمنوفیة و قد عدّ الحمدانی من بطونهم بالبحیرة بین مزدیش و هم مزداشة و بنی صالح و بنی سام و زمران و اوریغة و عزهان و لقان و زاد بعضهم بنی حبون و واکدة و فرطیطة و غرجومة و طازولةو نفاث و ناطورة و بنی السعویة و مزداشة و بنی ابی سعید، و هم عرب بدربن سلام، و من لواثة ایضاً مزاتة، و هم بنومزانةبن لواثة الاصغر. و منازلهم من البحیرة غرباً الی العقبة الکبیرة ببرقة. ( صبح الاعشی ج 1 ص 364 ).
