چِلاوَن یا چِلاوُن نام یکی از نواحی و بلوکات تاریخی طبرستان و مازندران است که در منابع معتبر جغرافیایی و تاریخی از آن یاد شده و مؤلف مرآتالبلدان آن را منطقهای تیولنشین با قلعهای قدیمی و کهنه معرفی میکند که گاه با نام «چِلاو» نیز شناخته میشده است؛ این ناحیه به سبب موقعیت جغرافیایی خود اهمیت راهبردی داشته و در مسیر عبور لشکرها قرار میگرفته، چنانکه در تاریخ طبرستان هنگام شرح لشکرکشی امیر تیمور به طبرستان از راه چلاون یاد میشود و گزارش میگردد که سپاهیان پس از درگیریهای سخت و عبور از آب کرکان، از راه چلاون و دهستان به نواحی دیگر وارد شدند؛ از اینرو چلاون تنها یک نام محلی ساده نیست بلکه مفهومی تاریخی و جغرافیایی دارد که نشاندهنده منطقهای مهم، دارای قلعه و نقشآفرین در رویدادهای نظامی و سیاسی مازندران کهن است.
چلاون
لغت نامه دهخدا
چلاون. [ چ َ ؟ ] ( اِخ ) مؤلف مرآت البلدان نویسد: «یکی از بلوکات طبرستان و مازندران میباشد که تیول منشی الممالک است و قلعه ای قدیمی و کهنه دارد و آن را به نام «چلاو» هم می نامند. صاحب تاریخ طبرستان در شرح عزیمت امیر تیمور به تسخیر طبرستان گوید: حضرت صاحبقران از برکه تاش و راه سرخس به ولایت نسا آمد، امرا شیخ علی بهادر و سونجک بهادر و مبشر بهادر به رسم منقلای صف لشکر آراسته در موضع کاوکراح به قراول امیر ولی رسیدند و جنگ سخت درپیوست. مبشر را تیری بر دهان رسیده و دو دندان او از بیخ برآمدو با وجود این زخم خصم خود را به دست آورد و سرش ازتن جدا کرده پیش حضرت صاحبقران آورد. آن حضرت بر جلادت او آفرین کرده موضع کاوکراح به رسم سیورغال به اوارزانی داشت و قلعه درون را به جنگ گرفته کوتوال آن را به یاسا رسانیدند و به راه چلاون و دهستان، از آب کرکان گذشته در نواحی کبودجامه و شاسمان نزول فرمود». ( از مرآت البلدان ج 4 ص 254 ). و رجوع به چلاو شود.
