واژه «قردوسی» یک واژه نسبی در زبان عربی است که برای نسبت دادن فرد به قبیله یا خاندان «قردوس» به کار میرود و در واقع نشاندهنده وابستگی فرد به این تبار یا گروه قبیلهای است. این واژه از نام «قردوس» گرفته شده است؛ «قردوس» در منابع تاریخی نام یکی از افراد قدیمی و سرسلسله یک قبیله عربی بوده که برخی قبایل مانند ازد یا قیس به او نسبت داده میشدهاند. هنگامی که گفته میشود فردی «قردوسی» است، منظور این است که او از نسل یا وابسته به قبیله قردوس بوده و هویت قبیلهای او به این خاندان بازمیگردد. این نوع نسبتدهی در فرهنگ عربی و اسلامی بسیار رایج بوده و برای شناسایی دقیق افراد و جایگاه قبیلهای آنان استفاده میشده است. قبیله قردوس در تاریخ عرب از جایگاه مشخصی برخوردار بوده و برخی شخصیتهای علمی و حدیثی نیز از میان این قبیله برخاستهاند. از جمله این افراد میتوان به راویان حدیث و تابعین اشاره کرد که در منابع تاریخی به نام «قردوسی» شناخته شدهاند. بنابراین واژه «قردوسی» علاوه بر یک نسبت ساده، نشاندهنده پیوند تاریخی و اجتماعی فرد با یک قبیله مشخص در ساختار قبیلهای عرب است. این واژه در متون لغوی و تاریخی بیشتر برای معرفی افراد و تعیین ریشه خانوادگی آنان به کار رفته است. همچنین کاربرد آن کمک میکند تا جایگاه افراد در ساختار اجتماعی و قبیلهای آن دوران بهتر شناخته شود. در مجموع، این کلمه به معنای فردی است که به قبیله یا خاندان قردوس نسبت داده میشود و بیانگر هویت قبیلهای و تاریخی اوست.
قردوسی
لغت نامه دهخدا
قردوسی. [ ق ُ ] ( ص نسبی ) نسبت است به قردوس. رجوع به قردوس شود.
قردوسی. [ ق ُ ]( اِخ ) سعد. قاتل قتیبةبن مسلم است. ( منتهی الارب ).