دائمه مطلقه با ممکنه عامه در شکل سوم، یکی از انواع قیاسهای منطقی در منطق صوری و از زیرمجموعههای قیاس مختلط در شکل سوم است که در آن صغری از نوع قضیه دائمه مطلقه و کبری از نوع قضیه ممکنه عامه تشکیل میشود. قیاس مختلط به قیاسی گفته میشود که مقدمات آن از قضایای موجهه، یعنی قضایایی با جهات مختلف ضرورت، امکان یا دوام، ساخته شده باشد. در این نوع ساختار، ترکیب دو قضیه با جهتهای متفاوت، نتیجهای با جهت مشخص تولید میکند. در حالت خاص این ضرب، صغری بیانگر یک حکم دائمی و مطلق درباره موضوع است، در حالی که کبری بیانگر امکان عام وقوع یا عدم وقوع یک نسبت است. بر اساس قواعد منطق در شکل سوم، اگر کبری از نوع قضایای غیر وصفیه باشد، جهت نتیجه تابع جهت کبری خواهد بود. بنابراین در این ترکیب، نتیجه نهایی از نظر جهت، «ممکنه عامه» خواهد بود. برای مثال، اگر گفته شود «هر انسانی دائماً ناطق است» به عنوان صغری و «هیچ انسانی سنگ نیست بالامکان العام» به عنوان کبری، نتیجه به صورت ممکنه عامه به دست میآید. این ساختار نشاندهنده دقت منطق ارسطویی و اسلامی در تحلیل استنتاجهای قیاسی است. هدف از بررسی چنین ضربهایی، تعیین شرایط صحت استنتاج و جهتگیری منطقی نتیجه است. در مجموع، این نوع قیاس مختلط ابزاری برای تحلیل دقیق روابط ضروری و ممکن در گزارههای منطقی به شمار میآید.
دائمه مطلقه با ممکنه عامه در شکل سوم
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] دائمه مطلقه با ممکنه عامه در شکل سوم، یکی از ضروب منتج قیاس مختلط در شکل سوم است.
«قیاس مختلط» قیاسی است که صغرا و کبرای آن از قضایای موجهه ترکیب یافته باشد. یکی از ضروب منتج قیاس مختلط در شکل سوم عبارت است از: اختلاط قضیه دائمه مطلقه (صغرا) با ممکنه عامه (کبرا). بر اساس یکی از قواعد تعیین جهت در نتایج شکل سوم، هر گاه کبرای قیاس، یکی از قضایای غیر وصفیه، یعنی غیر از دو مشروطه عامه و خاصه و دو عرفیه عامه و خاصه باشد، نتیجه از لحاظ جهت تابع کبراست؛ بنابراین، نتیجه قیاس مختلط از دائمه مطلقه با ممکنه عامه، همان ممکنه عامه خواهد بود؛ مثال: هر انسانی دائماً ناطق است و هیچ انسانی سنگ نیست بالامکان العام؛ پس بعضی ناطق ها سنگ نیستند بالامکان العام.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد.• حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید.
۱. ↑ خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۲۳۷-۲۳۹.
...