واژه «بوالیع» جمع «بالوعة» در زبان عربی است و در متون لغوی و فقهی به معنای چاههای سرتنگ و مجاری فاضلاب به کار میرود که برای جمعآوری و هدایت آبهای آلوده یا فاضلاب در خانهها و فضاهای شهری قدیم مورد استفاده قرار میگرفتهاند. این واژه به مکانهایی اشاره دارد که آب باران یا آبهای مصرفشده در آنها فرو میریخته و به شبکههای زیرزمینی یا چاهها منتقل میشده است. در لغتنامههای کلاسیک، «بوالیع» به عنوان جمع «بالوعة» معرفی شده که معنای اصلی آن آبریزگاه یا چاه فاضلاب است. این مفهوم در ساختار خانههای سنتی اهمیت داشته و بخشی از سیستم دفع آبهای زائد به شمار میرفته است. در متون فقهی نیز از این واژه برای بیان احکام مرتبط با طهارت و نجاست در ارتباط با آبهای آلوده استفاده شده است. کاربرد آن بیشتر جنبه توصیف مکانهای دفع فاضلاب و آبهای غیرقابل استفاده را دارد. در برخی منابع، تأکید شده که این چاهها معمولاً دهانهای تنگ داشتهاند تا ورود اشیای بزرگ یا آلودگیهای گسترده کنترل شود. از نظر ریشهشناسی، این واژه به مفهوم «جای فرو رفتن و جمع شدن آب» مرتبط است. در زبان امروز این واژه کاربرد عمومی ندارد و بیشتر در متون قدیمی دیده میشود. در مجموع، «بوالیع» به معنای چاهها و مجاری فاضلاب یا آبریزگاههای سنتی در زبان عربی کلاسیک است.
بوالیع
لغت نامه دهخدا
بوالیع. [ ب َ ] ( ع اِ )ج ِ بالوعة، بمعنی چاه سرتنگ و دست شوئی. ( منتهی الارب ). ج ِ بالوعة. ( ناظم الاطباء ). رجوع به بالوعة شود.