اهرن القس

اهرن القس. [ اَ رُ نُل ْق ِ ] ( اِخ ) نام طبیبی است. ابن البیطار در مفردات خود از او روایت آرد، من جمله در کلمه بیش و رمان و برزقطونا. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). او راست کتاب: کناش بزبان سریانی و ماسرجیس آنرا از سریانی بعربی ترجمه کرد. اصل کتاب سی مقاله است و مترجم دو مقاله برآن افزود. ( تاریخ الحکماء قفطی ص 80 ). ابن ابی اصیبعه گوید: از جمله اطباء نامبردار نصاری یا غیر نصاری که معاصر یا قریب العصر با اطباء اسکندرانیین بودند، اهرن القس صاحب کناش است. ابوالفرج گوید: ملکت العرب... و در این زمان اهرن القس اسکندرانی معروف بوده است و کناش او در طب پیش ما هست و بزبان سریانی است. طبق گفته ابوالفرج: او در 933 اسکندری در ایران بوده که این سنه با ابتدای هجرت مطابق است. بنابراین در زمان خسروپرویز در ایران بوده است. ( از حواشی ناصرخسرو چ طهران ص 636 به بعد ). و رجوع به عیون الانباء و الفهرست ابن الندیم و حواشی فلوگل بر آن و تاریخ مختصرالدول ابوالفرج بن العبری و کتاب التعریف بطبقات الامم قاضی ساعد اندلسی و قاموس الاعلام ترکی و کلمه اهرون شود.

نام طبیبی است

اَهْرُن القِسّ (قرن ۷م)(Aaron)
(یا: اهرن اسکندرانی؛ اهرن همان هارون و قِسّ به معنی روحانی است) پزشک یهودی و از دانشمندان مدرسۀ اسکندریه در دورۀ هراکلیوس امپراتور روم (حک: ۶۱۰ـ۶۴۱م)، در صدر اسلام در شهر اسکندریه می زیست. او دایرةالمعارفی طبی شامل ۳۰ مقاله به نام کُنّاش به زبان یونانی نوشت و سپس گوسیوس آن را به سریانی ترجمه کرد. ماسرجویه، این کتاب را به زبان عربی برگرداند و دو مقاله نیز بدان افزود. کنّاش نخستین کتاب طبّی بود که به زبان عربی ترجمه شد. عمر بن عبدالعزیز، خلیفۀ اموی، نسخۀ ترجمۀ ماسرجویه را در گنجینۀ کتابخانه های دولت بنی امیه یافت و آن را میان مسلمانان انتشار داد.

💡 بشد اهرن و گاو گردون ببرد تن اژدها کهتران را سپرد

💡 که برخاست گردی در آن انجمن که بد نام او اهرن تیغ زن

💡 چو نزدیک هیشوی و اهرن رسید همه یاد کرد آن شگفتی که دید

💡 بدو گفت اهرن که با من بگوی ز هرچت بپرسم بهانه مجوی

💡 ولیکن نباید که روز نبرد ز میرین و اهرن بود یاد کرد