اهل اهواء. [ اَ ل ِ اَهَْ ] ( اِخ ) اهل قبله را گویند که در عقیده با اهل سنت مخالف باشند. و آنان عبارتند از: جبریه، قدریه، روافض، خوارج، معطله، مشبهه. و هر یک از گروه مزبور بر دوازده گروه تقسیم شده اند که مجموع آنها هفتاد و دو گروه شوند. ( از کشاف اصطلاحات الفنون ) ( تعریفات جرجانی ).
💡 پس انسان تا وقتى در راه تقوا ميتواند باشد كه طريقتعقل و تذكر را از دست ندهد، و از فطرت انسانيت منحرف نگردد، كه اگر منحرف شد وراه اهواء و غرور به زندگى دنيا را پيش گرفت اين هوا و هوسها او را به بى بند وبارى كشانيده و به مخالفت با عقل سليم و ترك تقواى دينى و بى مبالاتى و تهورنسبت به عواقب شوم آن وادار مى كند، و كار او را به جايى مى كشاند كه مانند مردم مستنمى فهمد چه مى كند و با او چه مى كنند.
💡 در ايـن جمله پيروان اهواء را كه غير از دين خدا را پيروى مى كنند، (ظالمين ) خوانده، وايـن بـا مـطـلبـى كـه از آيـه (ان لعـنـه اللّه عـلى الظـالمـيـن الذيـن يـصـدون عـنسـبيل اللّه و يبغونها عوجا و هم بالاخره كافرون ) استفاده مى شود؛ موافق است، چون دراين آيه نيز ستمگران را عبارت دانسته از كسانى كه جلو راه حق را مى گيرند، و آن را كجو معوج مى خواهند.
💡 بنابراين، جمله (و لا تتبع اهواء الذين كذبوا بآياتنا) عطف تفسير است براى جمله(فان شهدوا فلا تشهد معهم ) و معنايش اين است كه اگر تو هم با آنان شهادت دهىشهادتت پيروى از اهواء ايشان است،