مشاهد الالوهیه یا شرح کبیر بر الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه ملا صدرا

[ویکی نور] مشاهد الإلوهیة یا شرح کبیر بر الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة ملا صدرا، از آثار فلسفی استاد غلامحسین رضانژاد (متخلص به نوشین) -متولد 1313ش- است که در آن، مطالب کتاب «شواهد الربوبیة» نوشته صدرالمتألهین شیرازی را از آغاز تا انجام در طی سه سال به صورت مفصل شرح کرده است. در این کتاب، بین عنوان روی جلد، صفحه شناسنامه و صفحات کتاب هماهنگی کامل برقرار نیست و نام کتاب به چند صورت ذکر شده است. این شرح بزرگ در سه جلد تنظیم شده بدین ترتیب که شارح محترم در مقدمه جلد اول، زندگی و شرح حال ملاصدرا را به صورت مشروح بیان کرده است. به نظر ایشان، صدرالمتألهین شیرازی فیلسوف بزرگی است که دست کم در چهل مورد نوآوری کرده است.. شارح در این اثر، نخست متن عربی یعنی جمله یا جملاتی از شواهد الربوبیة را ذکر کرده و بعد ترجمه فارسی آن را آورده و آنگاه اقدام به شرح تفصیلی کرده است. همچنین نویسنده با بیان هفت نکته درباره شخصیّت معنوی صدرالمتألّهین به تجلیل از مقام علمی و فلسفی ایشان و تأثیر زندگی و اندیشه های وی بر نظرات حکیمان بعدی پرداخته است.
شارح تصریح کرده است که علاوه بر اینکه صدرالمتألهین، در جمیع کتب و رسائل فلسفی خود، و در هر نکته لطیف و باریک عقلی؛ شاهدی از قرآن حکیم آورده و به دلیل نقلی از کلام اللّه مجید در جهت تأیید یا ردّ عقیده و نظریّه ای، استناد کرده است؛ در آثار منظوم خود بالصّراحه در عظمت شئون ائمّه عصمت و طهارت و خاندان جلیل القدر نبوّت، داد سخن داده است. با اینکه شارح محترم، معاصر است ولی این شرح از نظر بیان و چگونگی عرضه مطالب چندان که باید و شاید رسا و شیوا و به قلم روز نوشته نشده و بیشتر شبیه شرح های قدیمی در حوزه های علوم اسلامی است. به عنوان مثال، ایشان این عبارت «الحمدللّه الّذی تجلّی لقلوب العارفین بأسرار المبدأ و المعاد» را به این صورت ترجمه و شرح کرده است: «جنس حمد و حقیقت و اقسام آن، اختصاص به خداوندگاری دارد که برای شناساندن خود از باطن أحدیّت غیبیّه، به صورت اسماء و صفاتش، بر مظاهر و مجالی قلوب عارفان مراتب ظهور خویش، به اسرار مبدأ و معاد، یا اوّل و آخر و ظاهر و باطن نمایان گردید». به این ترتیب نویسنده شرح، اثر خودش را محدود به گروهی خاصّ ساخته است و اثر حاضر شاید برای برخی از استادان و پژوهشگران فلسفه اسلامی که با زبان عربی و اصطلاحات فلسفی و عرفانی آشنایی کافی دارند، در مواردی سودمند و راهگشا باشد.
نویسنده در نگارش این شرح از ترجمه و تفسیر دکتر جواد مصلح بر شواهد الربوبیة که به نام ایضاح المقاصد منتشر شده نیز استفاده کرده است. به نظر می رسد این شرح، بیشتر آموزشی و توضیحی است و نقد و نظر در آن کمتر دیده می شود و شارح نتوانسته یا نخواسته که به پژوهش و نوآوری در این اثر بپردازد. البته شارح در مواردی با ذکر اشعاری عربی یا فارسی از عارفان و شاعران مانند مولوی و جامی و... کتابش را آراسته است..