وضع ضمایر متکلم

[ویکی فقه] وضع ضمایر متکلم، به معنا و چگونگی وضع ضمایر متکلم اطلاق می شود و در علم اصول فقه کاربرد دارد.
درباره وضع ضمایر متکلم دو دیدگاه وجود دارد:
← دیدگاه اول
۱. ↑ خمینی، روح الله، مناهج الوصول الی علم الاصول، ج۱، ص۹۸.
فرهنگ نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۹۰۲، برگرفته از مقاله «وضع ضمایر متکلم».
...

💡 هنگامی که به خدمت شاه طهماسب رسید و چون به خاطر احاطه به رمل از ضمایر خبر می‌داد، به اشاره شاه تخلّص خود را به «ضمیری» تغییر داد. همچنین شاه طهماسب او را قابل مقایسه با امیرخسرو دهلوی دانسته و او را «خسرو ثانی» لقب داد.

💡 ضمیر واژه‌ای است که جانشین اسم می‌شود. ضمایر فارسی دارای شش شخص هستند و به دو دسته گسسته و پیوسته تقسیم می‌شوند. فارسی یک زبان ضمیرانداز است و در آن جملات بدون نهاد هم‌معنی دارند و بنابراین استفاده از ضمیرهای شخصی اختیاری است.

💡 سایر ضمایر، ben «من»، sen «تو»، biz «ما»، siz «شما»، همچون اسم صرف می‌شوند جز تغییر واکه در حالت برایی و سامان‌گریزی در حالت اضافی. حالت ابزاری همهٔ ضمایر شخصی به استثنای onlar به کمک حالت اضافی این ضمایر ساخته می‌شود.

💡 موارد دستوری در این بخش شامل ساختواژه اسمی و فعلی، صفات، ضمایر و حروف اضافه در وفسی، نقش جنسیت و جانداری در نمود حالت دستوری و مطابقه، صفات و ضمایر وفسی، پیشوندهای فعلی، جهت دستوری، افعال کمکی و ایستا در وفسی، و چیدمان‌های واژ-نحوی وفسی می‌باشد.

💡 علاوه بر ضمایر شخصی فوق، ضمیر مشترک «خوشتن» یا «خشتن» کاربرد داشت، برای مثال «من خوشتنه چینده هدین» (من خود را زنده می‌دیدم). ضمایر و قیود اشاره عبارتند از «اِ» و «ان» (این)، «اِکُو» و «انکو» (اینجا)، «اَ» (آن)، «اَکوُ» (آنجا).

💡 تاریخچه‌ی دقیق ضمیر ری نامشخص است. این ضمیر به صورت مستقل چندین بار و به دلایل مختلف تاکنون پیشنهاد شده است. دلیل این موضوع آن است که انتخاب دیگری برای جایگزینی ضمیر سوم شخص مفرد وجود ندارد که به صورت همزمان هم از الگوی دیگر ضمایر تبعیت کند و هم پیش برای کاربرد دیگری استفاده نشده باشد.