کتاب عجائبالهند بُره و بحره تألیف بزرگبنشهریار ناخدای رامهرمزی، دریانوردی است که بر پایهی مندرجات خود کتاب، در اواخر سدهی سوم و اوایل سدهی چهارم هجری میزیسته است. تاریخ تدوین نهایی این اثر حدود سال ۳۴۲ هجری قمری (مصادف با ۹۵۳ میلادی) برآورد میشود. روایتها و گزارشهای گردآوری شده در آن، که نویسنده از زبان ناخدایان همعصر، دریانوردان و بازرگانان گرد آورده، مربوط به بازهی زمانی وسیعی از سالهای ۲۲۸ تا ۳۴۲ قمری (۹۰۱ تا ۹۵۳ میلادی) است.
بخش عمدهی محتوای کتاب را حکایتها و روایتهای شگفتانگیزی تشکیل میدهد که مؤلف آنها را از دیگران شنیده و بدون اعتبارسنجی دقیق علمی نقل کردهاست؛ به همین دلیل بسیاری از این روایات از منظر امروزی افسانهگونه و غیرقابلقبول به نظر میرسند. با این وجود، در لابهلای همین روایتها، اطلاعات ارزشمند و بینظیری دربارهی جهان دریانوردی آن دوران، اسامی دقیق بنادر، شهرها و جزایر، و نیز آدابورسوم و فرهنگ مردمان مناطق گوناگون به چشم میخورد. علت نامگذاری کتاب نیز از باور شخصی نویسنده سرچشمه میگیرد که معتقد بود خداوند شگفتیهای جهان را در ده بخش گنجانده و نه بخش آن را به مشرق زمین اختصاص دادهاست و از آن میان، هشت بخش مخصوص سرزمینهای چین و هند است. در خصوص زبان اصلی اثر، برخی پژوهشگران بر این عقیدهاند که نگارش اولیهی کتاب به زبان فارسی بوده و بعدها به عربی ترجمه شدهاست، اما نسخهی فارسی آن از بین رفته است.
برخی از صاحبنظران، ارزش این کتاب را بسیار فراتر از یک اثر جغرافیایی صرف دانسته و آن را تأثیری مهم در پیشرفت دانش جغرافیا و دریانوردی در تمدن اسلامی میدانند. از سوی دیگر، این اثر سند پرارزشی از کوششها و سفرهای پرمخاطرهی دریانوردان ایرانی در گسترهی وسیعی از آبهای جهان آن روز است که از بندر مهم سیراف (بندر طاهری کنونی) آغاز شده و تا کرانههای هند، سیلان (سراندیب)، مجمعالجزایر جاوه، سواحل زنگبار و جزایر دریای هند و چین امتداد داشتهاست. بنابراین، کتاب عجائبالهند علاوه بر جنبههای افسانهای، بازتابدهندهی دانش عملی، تجربیات دستاول و روحیهی جستوجوگری دریانوردان ایرانی در عصر طلایی دریانوردی در اقیانوس هند محسوب میشود.