شاهپور مهران

شاهپور مهران. [ رِ م ِ ] ( اِخ ) از سرداران و نجبای مقتدر ایران در عصر ساسانیان بود. کریستنسن می نویسد: مقتدرترین نجبای ایران در قرن پنجم میلادی دو تن بودند یکی زرمهریا سوخرا ( سوفرا ) از خانواده بزرگ قارن و دیگر شاهپور رازی ( مهران ) که از مردم ری و خاندان مشهور مهران بود. لازارفرپی حکایت میکند که این دو سردار با لشکر بسیار در ایبری وارمنستان بجنگ مشغول بودند و همین که خبر مرگ پیروز( در حدود 488 م. ) به آنها رسید باشتاب به تیسفون شتافتند تا نفوذ خود را در انتخاب پادشاه جدید بکار ببرند ولاش برادر پیروز انتخاب شد و در زمان سلطنت این پادشاه فرمانداری حقیقی ایران با زرمهر بود و تا سالهای نخستین سلطنت کواذ زرمهر کماکان مرتبت خود را حفظ کرد و حائز مقام نخستین در میان اشراف بود اما کواذ پیوسته در دل داشت که خود را از تسلط و استیلای این مرد جاه طلب و خطرناک نجات دهد پس رقابتی را که در میان زرمهرو شاهپور مهران افتاده بود مغتنم شمرد و شاهپور را که در این وقت منصب ایران سپاهبذ داشت ( تاریخ طبری ) و در عین حال سپاهبذ ناحیه سواد نیز بود ( النهایة ابن الاثیر ) در نهان با خود یار کرد و زرمهر را بهلاکت رسانید و از این واقعه در سرتاسر کشور شهرت عظیم یافت و مایه مثلی شد که به این عبارت نقل میکردند: «باد سوفرا از وزیدن فروماند و بادی از جانب مهران وزیدن گرفت » یا بنا به روایت النهایه: «آتش سوفرا فرو مرد و باد شاهپور وزید» با وجود این در تاریخ ذکری از این شاهپور مهران نیست گویا پس از رقیب خود دیری نزیسته است. ( از ایران در زمان ساسانیان ص 318 به بعد و ص 360 ببعد ). فردوسی در شاهنامه پیرامون تحریک شاهپور مهران علیه سوفرای نزد قباد چنین گوید:
بیآمد بر تاجور سوفرای
بدستوری بازگشتن بجای...
سپهبد خود ولشکرش ساز کرد
بزد کوس و آهنگ شیراز کرد...
و چون سوفرای بشیراز آمد دم از قدرت و فرمانروایی زد و ایرانیان نزد قباد آمدند و او را از مقتدر کردن سوفرای سرزنش کردند قباد از این حادثه نگران گردید:
ز گفتار بد شد دل کیقباد
ز رنجش به دل بر نکرد ایچ باد...
تا آنکه قباد را راهنمایی کردند تا شاپور رازی را بجنگ سوفرای فرستد:
چو شاپور رازی بیامد ز جای
بدرد دل بدکنش سوفرای...
شنید این سخن شاه و نیرو گرفت
هنرها بشست از دل آهو گرفت...
قباد دستور داد تا بروند و شاهپور را نزد او بیاورند:

از سرداران و نجبای مقتدر ایران در عصر ساسانیان بود ٠

💡 تحصیلات آغازین خود را در دبستان دقیقی در خیابان شاهپور تهران گذراند ولی به زودی به پژوهش علاقه‌مند شد. در این مورد خود ایشان در مصاحبه ای این چنین می‌گوید:

💡 شاهپور چون اين سخنان را شنيد گفت: آيا پاداش چنين مهر و محبت پدرى اين بود كه براىرسيدن به وصال من مقدمات قتل او را به دست خود فراهم كنى ؟!

💡 خانه محتشم مربوط به دوره زند - دوره قاجار است و در شیراز، خیابان شاهپور سابق واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۵۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 کودکی و نوجوانی و سال‌هایی که ذهن و اندیشه و فرهنگ یک انسان ساخته می‌شود را در این شهر گذراند. او از سال‌های دور، از زمانی که دانش‌آموز دبستان شاهپور بود به تصویر علاقه زیادی داشت و از پشت عدسی دوربینی که از پدرش جایزه گرفته بود، با حسرت به جنوب نگاه می‌کرد.