کتاب «سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار» یکی از آثار مهم حدیثی در میان منابع شیعه است که توسط محدث بزرگ، شیخ عباس قمی تألیف شده و به عنوان یک دایرةالمعارف موضوعی در حوزه احادیث شناخته میشود. هدف اصلی این کتاب، ساماندهی و دستهبندی احادیث پراکنده کتاب عظیم «بحارالانوار» علامه مجلسی بوده است تا دسترسی به روایات برای پژوهشگران و علاقهمندان آسانتر شود. این اثر با شیوهای الفبایی تنظیم شده و بیش از هزار و هفتصد موضوع مختلف را در بر میگیرد که هر یک شامل مجموعهای از احادیث مرتبط هستند. نویسنده در این کتاب تلاش کرده است تا مطالبی را که در «بحارالانوار» به صورت پراکنده و گاهی نامنظم آمده بود، در قالبی منسجم و قابل استفاده ارائه دهد. شیخ عباس قمی که از علمای برجسته قرن چهاردهم هجری قمری به شمار میرود، در علم حدیث، تاریخ اسلام و وعظ و خطابه جایگاه ویژهای داشته و آثار ارزشمند دیگری مانند «مفاتیح الجنان» و «منتهی الآمال» نیز از او باقی مانده است. این کتاب علاوه بر جنبه حدیثی، دارای ارزش رجالی و شرح احوال برخی شخصیتهای دینی نیز هست و به همین دلیل در مطالعات اسلامی جایگاه مهمی دارد. اهمیت «سفینة البحار» در این است که به عنوان راهنمایی برای فهم بهتر مفاهیم اخلاقی، اعتقادی و فقهی موجود در روایات عمل میکند. این اثر بارها به صورت چاپ سنگی و سپس چاپهای جدید منتشر شده و مورد استفاده گسترده طلاب و محققان قرار گرفته است. همچنین بر اساس این کتاب، آثار تکمیلی مانند «مستدرک سفینة البحار» نیز نوشته شده تا کاستیهای احتمالی آن جبران شود. در مجموع، این کتاب یک منبع مهم حدیثی و پژوهشی در معارف شیعه است که نقش اساسی در نظمبخشی و دسترسی به احادیث بحارالانوار ایفا کرده است.
سفینه البحار و مدینه الحکم و الاثار
دانشنامه آزاد فارسی
سفینهالبحار و مدینه الحکم و الآثار. سَفینَةالبِحارِ و مَدینَة الحِکَمِ و الآثار
تألیف شیخ عباس قمی، کتابی به عربی، فهرست واره و شرح احوالِ اعلام مندرج در بحارالانوار. این اثر برای دستیابی به فرهنگ تشیع و اطلاع از خلاصۀ مطالب و مباحث اساسی احادیث در اصول و فروع و اخلاق، اثری مهم به شمار می آید. به ترتیب الفبایی تدوین شده و بارها به طریقۀ سنگی در دو مجلّد بزرگ چاپ شده و در دهۀ اخیر چاپ های حروفی آن با تحقیق و تطبیق بر چاپ جدید بحارالانوار، انتشار یافته است. مستدرک سفینة البحار، تألیف شیخ علی نمازی شاهرودی نیز دردست است که فواید بسیاری را که از قلم محدث قمی افتاده جبران کرده و مباحثی از کتاب های دیگر ازجمله الغدیر را در جاهای مناسب گنجانیده است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی شیعه] سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار (کتاب). سَفینَةُ البِحار و مَدینَةُ الحِکَمِ و الآثار مَعَ تَطبیقِ النُّصوصِ الواردَة فیها عَلی بِحارِالأنوار معروف به سفینة البحار، یکی از جوامع حدیثی شیعه نوشته شیخ عباس قمی، با هدف ارائه فهرستی موضوعی و مرتب شده بر اساس الفبا برای احادیث کتاب بحار الانوار. احادیث سفینة البحار در بیش از ۱۷۰۰ موضوع دسته بندی شده اند.
عباس بن محمدرضا القمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ق) مشهور به شیخ عباس قمی و محدث قمی، عالم شیعی در قرن چهاردهم قمری است. او در علم حدیث و تاریخ و نیز در فن وعظ و خطابه، نامدار بوده است. شیخ عباس قمی، صاحب تألیفات بسیاری است که مشهورترین آنها عبارتند از مفاتیح الجنان، سفینة البحار و منتهی الآمال. محدث قمی در سال ۱۳۵۹ق در نجف درگذشت و در حرم علی بن ابیطالب(ع) دفن شد.
[ویکی شیعه] سفینه البحار و مدینه الحکم و الآثار (کتاب). سَفینَةُ البِحار و مَدینَةُ الحِکَمِ و الآثار مَعَ تَطبیقِ النُّصوصِ الواردَة فیها عَلی بِحارِالأنوار معروف به سفینة البحار، یکی از جوامع حدیثی شیعه نوشته شیخ عباس قمی. مؤلف، با هدف ارائه فهرستی موضوعی و مرتب شده بر اساس الفبا، احادیث کتاب بحار الانوار مجلسی را در بیش از ۱۷۰۰ موضوع، دسته بندی کرده است.
عباس بن محمدرضا القمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ق) مشهور به شیخ عباس قمی و محدث قمی، عالم شیعی در قرن چهاردهم قمری است. او در علم حدیث و تاریخ و نیز در فن وعظ و خطابه، نامدار بوده است. شیخ عباس قمی، صاحب تألیفات بسیاری است که مشهورترین آنها عبارتند از مفاتیح الجنان، سفینة البحار و منتهی الآمال. محدث قمی در سال ۱۳۵۹ق در نجف درگذشت و در حرم علی بن ابیطالب(ع) دفن شد.
چنانکه محدث قمی در مقدمه کتاب آورده، بسیاری از مطالب بحارالانوار در جای مناسب خود ذکر نشده، به همین دلیل به تالیف این مجموعه پرداخت تا پژوهشگران را در رسیدن به مقصود یاری کند.