حدیث امامان دوازده گانه

[ویکی فقه] روایت «امامان دوازده گانه» در مورد جانشینان رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم)، به صورت متواتر در منابع شیعه و سنی نقل شده است که در این مقاله آن روایات را آورده و از جهت سندی و محتوایی بررسی خواهیم کرد.
برای مدیریت جامعه اسلامی و ایجاد نظم و آرامش و اجرای قوانین اسلامی و حفظ شریعت و احکام الهی، وجود امام و رهبر آگاه، الزامی و نصب امام در این مقام، ضروری است و همه امت اسلامی (جز خوارج) بر این مساله اتفاق نظر دارند؛ اما تنها اختلاف در این است که آیا امام را باید خداوند در این جایگاه نصب کند و به مردم معرفی کند، یا این که خود مردم می توانند آن را انتخاب کنند.از دیدگاه شیعه، مقام امامت، یک مقام الهی است که نصب امام در این مقام، تنها و منحصراً در اختیار خداوند است. مردم و حتی خود امام و پیامبر هم در نصب امام، اختیاری از خود ندارند. این دیدگاه شیعه، بر دلائل عقلی و نقلی (قرآن و روایت) استوار است.روایت ذیل یکی از دلائل روائی است که آن را مرحوم کلینی با سند صحیح از امام صادق (علیه السّلام) نقل کرده است:الْحُسَیْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّی بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْوَشَّاءِ قَالَ: حَدَّثَنِی عُمَرُ بْنُ اَبَانٍ عَنْ اَبِی بَصِیرٍ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ اَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السّلام) فَذَکَرُوا الْاَوْصِیَاءَ وَذَکَرْتُ اِسْمَاعِیلَ فَقَالَ: لَا وَاللَّهِ یَا اَبَا مُحَمَّدٍ مَا ذَاکَ اِلَیْنَا وَمَا هُوَ اِلَّا اِلَی اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ یُنْزِلُ وَاحِداً بَعْدَ وَاحِد. ابوبصیر می گوید: خدمت امام صادق (علیه السّلام) بودم که نام اوصیاء را بردند و من هم اسماعیل را نام بردم. حضرت فرمود: نه به خدا، ای ابا محمد، تعیین امام به اختیار ما نیست، این کار تنها به دست خداست که درباره هر یک پس از دیگری فرو می فرستد.
الکلینی الرازی، ابوجعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق (متوفای۳۲۸ ه)، الاصول من الکافی، ج ۱، ص۲۷۷، ح۱، «بَابُ اَنَّ الْاِمَامَةَ عَهْدٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَعْهُودٌ مِنْ وَاحِدٍ اِلَی وَاحِد»، ناشر:اسلامیه، تهران، الطبعة الثانیة، ۱۳۶۲ ه. ش.
در منابع آنها راجع به دوازده جانشین رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم)، تعبیرات مختلفی، همانند: «اثنا عشر خلیفة»، «اثنا عشر امیراً»، «اثنا عشر نقیباًً» و «اثنا عشر قیماً»، به کار رفته است.
← تعبیر دوازده خلیفه
در منابع شیعه، روایات بیشتر و روشن تری آمده که امامان و جانشینان بعد از رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) را هم از نظر تعداد و هم از نظر حسب و نسب و مشخصات و اسم معین می کنند. برخی از این روایات، همان روایات معروف «اثنا عشر خلیفة» می باشد، که به برخی از آنها اشاره شد.
← تواتر روایات در منابع شیعه
...

💡 بى گمان، ديندار بودن به روزگار غيب افزون ترى را مى طلبد، چرا كه ايمان بهوجود پيامبر(ص ) و امامان معصوم (ع ) و غيبت مهدى (ع )، به نوبه خود، ايمان به غيب است. (210) و چونان ايمان به مبداء و معاد، نيازمندتعقل و تفكر است؛ از اين روى، باور داشتن در اين روزگار، بصيرت دينى بيشترى مىخواهد.

💡 5- روايات متعددى در منابع شيعه مانند كتاب كافى و تفسير عياشى و كتب صدوق و غير آننقل شده كه همگى گواهى مى دهند كه منظور از اولواالا مر ائمه معصومين مى باشند و حتّىدر بعضى، از آنها نام امامان يك يك صريحاً ذكر شده است.(211)

💡 حضرت رضا عليه السلام فرمود: اين مساءله بر من پوشيده نيست، به دوستان ما دربصره و غير بصره برسان كه من نزد آنها خواهم آمد. ولا قوة الا بالله، آنگاه تمامىآنچه از پيامبر صلى الله عليه وآله نزد امامان مى باشد كه عبارت است از لباس وچوبدستى و اسلحه و ديگر اشياء، به من نشان داد.

💡 30- ناگفته نماند كه امام صادق فرمود: همه ما امامان قائم هستيم، ولى آن قائم (امامدوازدهم ) صاحب شمشير (قدرت و حكومت ) است و برنامه اى غير از برنامه ما دارد (اثباةالهداة، ج 7، ص ‍ 127).

💡 حكومت اسلامى با كادر رهبرى مشخص و معيّنى بايد ادامه پيدا كند، ابتدارسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سپس امامان معصوم عليهم السّلام و سپس مقام نيابت امام.بنابراين درباره ضرورت تشكيل حكومت اسلامى دو سؤال مطرح است:

💡 پاسخ: اگر گفتيم: نردبان بگذار تا دستت به شاخه بالاى درخت برسد، معنايش اين نيست كه هرگاه دستت به شاخه رسيد، نردبان را بردار، چون سقوط مى كنى. كسى كه از عبادت جدا شد، مثل كسى است كه از آسمان سقوط كند؛ (فكانّما خرّ من السماء) به علاوه كسانى كه به يقين رسيده اند مانند: رسول خدا و امامان معصوم، لحظه اى از عبادت دست برنداشتند. بنابراين مراد آيه،بيان آثار عبادت است نه تعيين محدوده ى عبادت.