تمیز مجعولات
عبارت «تمیز مجعولات» در علم حدیث به معنای تشخیص احادیث واقعی از احادیث ساختهشده یا جعلی است. این اصطلاح به مجموعه قواعد و روشهایی اشاره دارد که علمای حدیث برای بررسی صحت روایات وضع کردهاند. هدف «تمیز مجعولات» این است که بتوان احادیث صحیح و معتبر را از احادیث نادرست و سقیم جدا کرد. علمای حدیث با مطالعه سند، متن و شرایط راوی، معیارهایی برای تشخیص جعل و صحت روایت تعیین کردند. این قواعد در کتابهایی مانند «مصطلح الحدیث» و «معرفة الرجال» جمعآوری شده و به عنوان پایه نقد حدیث شناخته میشوند. یکی از اصول مهم در تمیز مجعولات، بررسی مطابقت حدیث با عقل و منطق است؛ زیرا عقل کمک میکند درست و نادرست را تشخیص دهیم. روشهای تمیز مجعولات شامل بررسی راویان، تطبیق متن با روایات دیگر و دقت در سند و زنجیره نقل است. این علم به پژوهشگران و علاقهمندان اجازه میدهد احادیث جعلی را شناسایی کرده و تنها احادیث معتبر را پذیرفته یا نقل کنند.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] جمعی از علمای حدیث، به نقادی احادیث پرداخته و قواعدی برای تشخیص حدیث صحیح از سقیم، وضع نمودند.
این قواعد که به مصطلح الحدیث نام نهاده شد، به ضمیمه علم معرفة الرجال، مفتاح نقد الحدیث و دانستن آن، اولین شرط تمیز احادیث صادره از مجعولات محسوب می شود.البته دو رکن دیگر در این فن (یعنی تشخیص از سقیم) جزو قواعد اساسی علم الحدیث می باشد:
← لغت و قواعد عربی
دیگر از مهم ترین شرایط صحت حدیث، عدم مخالفت با عقل است؛ زیرا عقل، رسول باطن و مهم ترین حجت خداوند است که به وسیله آن، شناسایی خدا و راستی و درستی پیغمبران هویدا می گردد.
← مخالف نبودن با عقل
۱. ↑ کلینی، الکافی، ج۱، ص۵۲.
...