تشریح الابدان

[ویکی نور] تشریح الابدان تالیف منصور بن محمد بن الیاس شیرازی به زبان فارسی است.
این کتاب در اصل بدون نام است و نسل های بعدی آن را «تشریح بالتصویر» یعنی کالبدشناسی مصور، «تشریح البدن»، «رساله در تشریح بدن انسان» آن نامیدند. (تاریخ پزشکی ایران، ص374) این رساله در سال 798ق به اتمام رسید و به امیر زاده پیر محمد بهادر خان تقدیم شده است.
مؤلف انگیزه اش را از نگارش این اثر معرفت انسان دانسته است. (تشریح الابدان، ص43)
کتاب مشتمل بر یک مقدمه تحقیقی و متن اثر است. در مقدمه محقق در شرح حال مولف و آثار او، برخی نسخ خطی و شیوه تصحیح کتاب مطالب آمده است. متن کتاب نیز مشتمل بر پنج مقاله و یک خاتمه است.
علم کالبدشناسی از قدیمی ترین شاخه های علم پزشکی است که از گذشته های دور به آن توجه می شده که نمونه این توجه نگارش کتاب تشریح توسط حکیم یونانی جالینوس است. جنین شناسی برای پزشکان آن زمان، مسأله فوق العاده پیچیده ای محسوب می شد، بنابراین تعجبی ندارد اگر تمام شرح ها و توصیف های آنان کمی پیچیده است. نویسنده در حقیقت، مدعی است که در یک سقط روز ششم، قلب و کبد و مغز قابل تشخیص است ولی جرجانی و بیشتر نویسندگان برای تکمیل جنین طبق مراحلی که در قرآن ذکر شده، سی روز لازم دانسته اند.
[ویکی فقه] تشریح الابدان (کتاب). «تشریح الابدان» تالیف منصور بن محمد بن الیاس شیرازی به زبان فارسی است.این کتاب در اصل بدون نام است و نسل های بعدی آن را «تشریح بالتصویر» یعنی کالبدشناسی مصور، « تشریح البدن »، «رساله در تشریح بدن انسان» آن نامیدند. این رساله در سال ۷۹۸ ق به اتمام رسید و به امیر زاده پیر محمد بهادر خان تقدیم شده است.
مؤلف انگیزه اش را از نگارش این اثر معرفت انسان دانسته است.
ساختار کتاب
کتاب مشتمل بر یک مقدمه تحقیقی و متن اثر است. در مقدمه محقق در شرح حال مولف و آثار او، برخی نسخ خطی و شیوه تصحیح کتاب مطالب آمده است. متن کتاب نیز مشتمل بر پنج مقاله و یک خاتمه است.
گزارش محتوا
علم کالبدشناسی از قدیمی ترین شاخه های علم پزشکی است که از گذشته های دور به آن توجه می شده که نمونه این توجه نگارش کتاب تشریح توسط حکیم یونانی جالینوس است. جنین شناسی برای پزشکان آن زمان، مساله فوق العاده پیچیده ای محسوب می شد، بنابراین تعجبی ندارد اگر تمام شرح ها و توصیف های آنان کمی پیچیده است. نویسنده در حقیقت، مدعی است که در یک سقط روز ششم، قلب و کبد و مغز قابل تشخیص است ولی جرجانی و بیشتر نویسندگان برای تکمیل جنین طبق مراحلی که در قرآن ذکر شده، سی روز لازم دانسته اند.جنین شناسان پس از این مرحله از آنچه اتفاق می افتاد بی اطلاع بودند. نویسنده قلب را نخستین عضوی می داند که متکون می شود اگرچه اولین عضوی که کامل می گردد ناف است.از مزایای این رساله وجود تصاویری مربوط به هر فصل است. این تصاویر کالبدشناسی در برخی نسخ خطی موجود از این کتاب معمولا از پنج یا شش عکس تشکیل شده اند که در تاریخ پزشکی به ویژه کالبدشناسی اهمیت بسیاری دارد. این تصاویر یک رشته طرح هایی هستند که هر کدام یکی از دستگاه های مهم بدن را نشان می دهد.مقدمه نسبتا مفصل کتاب، شامل یک بحث دینی درباره حکمت خلقت نوع انسان از طرف خداوند و استدلال بر این که است که چه قسمت از اندامهای بدن اول بار در رحم تشکیل می شود.
← فصل اول
...

💡 (لم يمهدوا فى سلامة الابدان، و لم يعتبروا فى اءنف الاءوان،فهل ينتظر اهل بضاضة الشباب الا حوانى الهرم.(80) )

💡 گفت و گو با افراد عالم  <>(كان امير المؤ منين عليه السلام يقول: روحوا انفسكم ببديع الحكة فانهاتكل كما تكل الابدان ) (1084)

💡 4. روزه زكات بدن: قالرسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله: لكل شئ زكوة و زكوة الابدان الصيام (259)براى هر چيزى زكاتى است و زكات بدن انسان ها روزه است.

💡 عن العسكرى (عليه السلام ): يعنى (و مما رزقناهم ينفقون ) منالاموال و القوى فى الابدان والجاه.... (436)

💡 از آنجا كه داستانها، از كتاب ارزشمند و اصيل(اصول كافى )، حقيقى و سازنده است، و از آنجا كه اميرمؤ منان على (ع )فرمود:(روحوا انفسكم ببديع الحكمة، فانها تكل الابدان فانهاشكل الابدان.)

💡 O در خطبه ى اوّل نهج البلاغه درباره ى آمده است: ((لا يغشاهم نوم العيون و لا سهو العقول ولافترة الابدان ولا غفلة النسيان )) يعنى خواب، فراموشى، خستگى و غفلت در ملائكه نيست.