انگشت گنده

«انگشت گنده» در متون لغوی و فرهنگ‌های کهن فارسی نامی قدیمی برای صمغ گیاهی به نام آنغوزه است که از گیاه انجدان یا انگدان به دست می‌آید و در طبقه‌بندی گیاهان دارویی قرار دارد. این ماده در منابعی مانند لغت‌نامه دهخدا با نام‌هایی همچون حلتیت و صمغ‌الحروت نیز معرفی شده و به عنوان صمغی طبیعی از گیاهان خانواده چتریان شناخته می‌شود. گیاه تولیدکننده این صمغ، شیره‌ای غلیظ و بسیار معطر اما با بویی تند و نافذ دارد که در حالت خشک‌شده به ماده‌ای دارویی و صنعتی تبدیل می‌شود. از نظر ویژگی‌های حسی، «انگشت گنده» یا آنغوزه دارای طعم بسیار تلخ و بوی شدید شبیه ترکیبات گوگردی است که حتی از فاصله دور نیز قابل احساس است. در طب سنتی ایرانی و برخی مکاتب درمانی قدیم، از این ماده برای درمان مشکلات گوارشی، دفع انگل‌ها، کاهش تشنج و بهبود برخی بیماری‌های تنفسی استفاده می‌شده است. همچنین به دلیل خواص دارویی ویژه، این صمغ در صنایع داروسازی و حتی برخی کاربردهای شیمیایی و غذایی نیز مورد استفاده قرار گرفته است. نام‌های مختلفی مانند آنغوزه، انجدان، انگژد و هینگ در مناطق گوناگون ایران برای این ماده به کار می‌رود که نشان‌دهنده گستردگی شناخت آن در فرهنگ‌های محلی است. در متون کهن، این واژه بیشتر به عنوان یک اصطلاح گیاهی-دارویی مطرح بوده و به تدریج در منابع لغوی ثبت و تثبیت شده است.