ابوالحسن نصر بن احمد بن اسماعیل سامانی، مشهور به امیر سامانی، در سال ۲۹۳ هجری قمری متولد شد و در هشت سالگی جانشین پدرش بر تخت سلطنت گردید. پس از درگذشت امیراسماعیل، فرزند او «ابونصراحمد» در زمان خلافت خلیفه مستکفی به فرمانروایی ماورالنهر، خراسان و بخشهایی از مرکز ایران رسید. احمد، برخلاف پدر، از روحیهای ضعیف و کمبهره از تدبیر و کیاست برخوردار بود. بیکفایتی او چنان بود که ابوالعباس در جنگ با علویان طبرستان این موضوع را به اطلاع امیراسماعیل رساند و پدر او را از فرماندهی برکنار کرد و به بخارا فراخواند. با این حال، امیراسماعیل علیرغم این ضعفها، احمد را به عنوان ولیعهد خویش برگزید و جایگاه او را تثبیت نمود.
پس از به قدرت رسیدن احمد بن اسماعیل در سال ۲۹۵ هجری قمری، وی عملاً حکومت خراسان را در اختیار داشت و خلیفه مستکفی فرمان امارت ماورالنهر و خراسان را به نام او صادر کرد. خلیفه در تاریخ ۱۴ ربیعالاول همان سال، پرچمی را به دست خود بست و همراه خلعتی به طاهر بن علی سپرد تا آن را به امیر احمد سامانی برساند. احمد، با دریافت این پرچم و خلعت، از خلیفه پذیرایی شایسته نمود و هدایا و مال فراوانی به وی بخشید. در همین دوران، بازماندگان صفاریان که هنوز در ایران دارای نفوذ بودند، سیستان را تحت سلطه خود داشتند. «معدل بن لیث» برادرزاده یعقوب لیث، با تأیید خلیفه، امارت سیستان را در دست داشت، اما به مخالفت و سرکشی روی آورد.
در آغاز سال ۲۹۸ هجری قمری، هنگامی که امیر احمد سامانی در هرات به سر میبرد، خلیفه منشور فرمانروایی سیستان را نیز برای او ارسال کرد و از او خواست تا شورش امیر صفاری را سرکوب نماید. به احتمال قوی، خلیفه با این اقدام، پیشدستی کرده و در واقع حکومت سیستان را به احمد واگذار نمود تا همزمان با سرکوب شورشیان، مالیات و نفوذ خود را در آن منطقه تثبیت کند. امیر احمد نیز «حسین بن علی مرورودی» را به همراه خواهرزادهاش به سوی سیستان فرستاد تا این ولایت را به تصرف درآورد. در مقابل، امیر صفاری نیز دست روی دست نگذاشت و برادر خود، «ابوعلی محمد بن لیث»، را برای گردآوری سپاه و آماده شدن برای مقابله به مناطق «بست» و «رخج» اعزام نمود.
