السرائر الحاوى لتحریر الفتاوى

[ویکی اهل البیت] ابوعبدالله محمد بن احمد بن ادریس حلی عجلی (م 598 ق).
وی یکی از بزرگ ترین فقهای شیعه در اواخر قرن ششم است. او عالمی محقق، دانشمندی مدقق و در مسائل فقهی خود اهل نظر بود. پس از شیخ طوسی فقهای شیعه تا عصر ابن ادریس، فتاوی شیخ را با توجه به مقام علمی او دستورالعمل زندگی خویش قرار می دادند.
ابن ادریس اولین فقیهی است که فقه را از رکود چندین ساله نجات داد و در سایه تحقیق و ریاضت و کوشش های شخصی، گاهی بر مسائل فقهی و نظریات دیگران خرده می گرفت و خود با توجه با ادله فقهی به اظهارنظر در مسائل فقهی می پرداخت. ابن ادریس گاهی با شهامت، نظریات فقهی شیخ الطائفه را مورد اشکال قرار می داد و از قبول خبر واحد سرباز می زد. وی گفته است: «لا اُقلّد الاّ دلیل الواضح والبرهان اللائح».
این کتاب مشهورترین کتاب فقهی او است و یک دوره کامل فقه استدلالی با روش ابتکاری وی و سرشار از اندیشه های نو و مطالب تازه است؛ به خصوص او در پایان کتاب فصلی به نام «مستطرفات» دارد که معروف به «مستطرفات سرائر» می باشد و در آن نظریات و آرای ابتکاری جدید و مطالب منحصر به فردی را آورده است.
سرائر ابن ادریس هنوز یکی از مدارک مهم فقه استدلالی شیعه بشمار می آید و جمعی از فقها بر آن شرح و یا حاشیه نوشته اند.
این کتاب، به همت مؤسسه نشر اسلامی به سال 1411 ق، در قم چاپ و منتشر شده است.
کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی/ نویسنده: محمدرضا ضمیری

💡 حد و صورت و حقيقت انسان را قرآن نگاه مى دارد كه به صورت انسانى محشور مى شود وگرنه از حد خود بدر مى رود و در يوم تبلى السرائر با صورت سريرتى زشت خارجاز صورت انسانى محشور مى شود كه هر كسى آن درود عاقبت كار كه كشت.

💡 399-مشابه: السرائر، ج 2، ص 25؛ طرائفالمقال، ج 2، ص 466؛ جواهر الكلام، ج 22، ص 21؛ ج 30، ص 266.

💡 از مراقبت و دوام آن و از حياء نسبت به حق تعالى، ادب مع اللهحاصل مى شود اين ادب مع الله علت مى وشد برا توجه عبد به سرائر وجوديش كه يومتبلى السرائر وى قيام مى كند، تا از آنچه در سر سر خود دارد آگاهى يابد. (در مرودادب مع الله له لطيفه 120 مآثر آثار ج 2 و جلد ششم تفسير قيمه الميزانذيل كريمه 116 از سوره مائده مراجعه بفرماييد.)

💡 1171- حكم زيادى طواف در استبصار، ج 2، ص 248؛ السرائر، ص 446؛وسائل، ج 9، ص 438 و 439، ج 17967 و 17974 و در برخى از روايات نام كتابعلى برده نشده است.

💡 بدين سوى و بدان سوى نرويد كه به فرموده حضرت امام امير المومنين عليه السلام (اليمين و الشمال مضلة و الوسطى هى الجادة ) حد صورت و حقيقت انسان رانگاه مى دارد كه به صورت انسان محشور مى شود و گر نه از صورت انسانى خارج وحد خود بدر مى رود و در يوم تبلى السرائر با صورت سريرتى زشت خارج ازصورت انسانى محشور مى شود كه هر كسى آن درود عاقبت كار كه كشت.

💡 بهترين ذكر، قرآن است كه سينه را مى گشايد و باطن را نورانى مى سازد؛ اءفضل الذكر القرآن، به تشرح الصدور و تستنير السرائر. (627)